Lowr yn y Ddinas

Ers i mi dderbyn y comisiwn gan Wasg Gomer i sgwennu teithlyfr am Gaerdydd, dwi wedi mynd ati i ddarllen cymaint o lyfrau â phosib sy’n gysylltiedig â’r ddinas- yn ffuglen ac yn ffeithiol. Roedd ambell ffefryn yn eu plith- gan gynnwys Diwrnod Hollol Mindblowing Heddiw gan Owain Meredith, pob un o nofelau Llwyd Owen, a cês fodd i fyw ar fy aillddarlleniad o Monica gan Saunders Lewis (hon oedd y Betty Draper wreiddiol, ymhell cyn i Mathew Weiner greu Mad Men!)- ond hefyd sawl darganfyddiad newydd i mi.

Un o’r rhain oedd hunangofiant ffraeth a hynod ddarllenadwy y bardd (a thaid Owain Meredith, ei frawd Gruff “MC Mabon” Meredith a’u cefnder Huw Stephens) Alun Llywelyn-Williams, Gwanwyn yn y Ddinas, sy’n cychwyn gyda’i fagwraeth ar droad yr Ugeinfed Ganrif yn rhif 33 Heol Ninian- sef y tŷ gyferbyn â chae chwarae Parc y Rhath yn ogystal â stryd fy magwraeth innau ar ddiwedd y ganrif honno, Tydraw Place.

Cyfrol arall oedd yn gwbl newydd i mi oedd Bob yn y Ddinas gan y llenor Siôn Eirian, a gyd-sgwennodd y ddrama deledu ddiweddar Pen Talar.

Pan gynhaliwyd yr Eisteddfod Genedlaethol ar gaeau Pentwyn yng Nghaerdydd ym 1978, enillodd Siôn Eirian y Goron, a hynny ar ddiwrnod fy ngenedigaeth- Awst y 7ed- rhyw filltir i ffwrdd yn Ysbyty’r Waun.

Flwyddyn yn ddiweddarach cyhoeddodd e’r nofel nihilistaidd hon,  sy’n byrlymu o baranoia dinesig wrth i’r alci sgint o’r Fflint, Bob Lewis, wario’i bres dôl ar beintiaiu di-ri o Brains Dark yn y Cardiff Cottage, Duke of Wellington a’r Roath Park, tra’n dychmygu diwedd dramatig i’w elyn pennaf, Stanley Morgan QC .

Pe bai Travis Bickle wedi mynychu cwrs Wlpan a ‘di gwrando ar albwm Tacsi i’r Tywyllwch Geraint Jarman unwaith yn ormod yn ’77, byddai’r canlyniad llenyddol yn go debyg i hwn.

Er côf am ‘rhen Bob (tybed ble mae e nawr? Rhaglen Lle Aeth Pawb? arbennig amdano plîs!), es i am hanner peint o Brains yn y Cardiff Cottage– un o dafarndai hyna Caerdydd, a agorwyd ar Heol Santes Fair tua 1750. Ro’n i’n ddigon ffodus i gael sedd ger y ffenest, gan olygu y gallwn fwynhau’r syrcas tu fas o gyfforddusrwydd fy mŵth bach clud.

Toc ar ôl hyn, fe biciais i fewn i Llyfrgell Ganolog Caerdydd gan daro ar fy nghyd-weithiwr yn BBC Radio Cymru, Hywel Gwynfryn, sydd wrthi’n sgwennu ei gyfrol nesaf ef, ar y berthynas rhwng Ryan a Ronnie (gyda’r pwyslais ar Ronnie).

Roedd e wrthi’n gwirio rhyw ffaith wrth ymchwilio drwy hen microfiche y Western Mail, ac fe ddyfynodd un o’r cynghorion a dderbyniodd e gan Meredydd Evans pan oedd wrthi’n ymchwilio ar gyfer ei gyfrol ar Hugh Griffith.

Pan ofynnodd Hywel wrth Merêd, “Ar ba bwynt y mae’r ymchwil yn dod i ben, a’r sgwennu yn dechre?”, mae’n debyg iddo ymateb wrth ddweud y gallai’r ymchwil bara am byth felly y peth gore y gallai wneud fydde jyst dechre ar y sgwennu.

Ar union yr un pwnc, rhannodd y golygydd Bethan Mair y berl ganlynol gyda Hywel; “Don’t get it right- get it written!”. Pan wnes i daro ar y ddiddanwraig Eirlys Bellin ar Heol y Frenhines ganol Chwefror, fe rannodd hi union yr un dyfyniad, sy’n ffefryn gyda’i thad.

Dwi’n credu bod y bydysawd yn ceisio dweud rhywbeth wrtha i.

Iechyd Da!

Cafodd y cofnod ei gyhoeddi yn Llyfrau, Tafarn/ Bar. Gosod Nod Tudalen i'r ddolen barhaol.

  1. Hysbysiad: Merch y ddinas: bwyd, llyfrau, marchnadoedd a mwy « Ein Caerdydd

  2. Dywedodd Rhodri :

    Hoffwn i ddarllen Bob yn y Ddinas. Amser am gyhoeddiad digidol!
    Lecio’r blog Lowri.

  3. Hysbysiad: Blogiau Caerdydd « Ein Caerdydd

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s