Dihangfa o’r Ddinas: Cegin Lowri

Dwi bellach ′nôl  yn y gwaith, yn dilyn tri mis a hanner i ffwrdd i gael sgwennu’r gyfrol. Dim ond ychydig o sgrifennu sydd gen ar ôl cyn y cyfnod golygyddol, sy’n bownd o fod yn broses go boenus wrth i mi- ac fy ngolygydd hyfryd Elinor Wyn Reynolds yng ngwasg Gomer- orfod dewis beth sydd yn cael aros a beth fydd yn rhaid ei hepgor, a hynny er lles y llyfr.

Diolch i’r blog, fydd hynny ddim yn broses rhy dorcalonnus, oherwydd gallaf gynnwys y wybodaeth ychwanegol yma, felly gwyliwch y gofod…

Roedd wythnos dwetha yn un brysur iawn wrth i mi geisio sgwennu cymaint â phosib, ond ges i hefyd amser i  adlewyrchu ar gyfnod ffantastic, lle ges i gyfle amhrisiadwy i ganolbwyntio ar gynnwys y llyfr am Gaerdydd  a datblygu sawl prosiect newydd.

Er nad ydw i wedi teithio rhyw lawer yn ystod y cyfnod er mwyn gwneud cyfiawnder â’r llyfr, rhaid cyfadde i mi ystyried un lle yn hafan deg o’r miloedd ar filoedd o eiriau- y gegin!

Pan symudais i i’r atic fflat ym Mhenylan yn 2003, un o’i hatyniadau mwyaf oedd y gegin fechan- ac efallai’n fwy benodol, y ddreser wreiddiol sy’n sownd i’r wal.

Er gwaetha geiriau’r asiant tai di-glem, wnaeth fynnu “you’d want to rip that out to begin with”,  llenwais y silffoedd da fy hoff lestri , llyfrau rhyseitiau a chyfarpar coginio.

Gan fod yr adeilad ei hun yn glamp o dŷ teras, sy’n dyddio o droad yr 20fed Ganrif, rwy’n hoffi dychmygu mai stafell y forwyn neu nani i’r teulu fyddai’r fflat wedi bod- does na ddim llawer o le i fod yn greadigol! Ond dros y naw mlynedd dwethaf, dwi wedi profi nad oes angen gofod anferthol i greu spwer tri chwrs nag i gael eich taro gan yr awen .

Ers cyfnod y Nadolig- pan adewais fy ngweithle dros dro- dwi wedi rhoi oriau ar oriau i’r llyfr. Ac er i mi neilltuo mis Ionawr i gyd i fwyta mewn caffis a bwytai y ddinas ( er mwyn “cyfoethogi’r sgwennu”), roedd cael awren fan hyn a fan draw i gael paratoi cinio neu swper yn ddihangfa wych o’r ddinas.

Wrth gwrs, fel yn achos fy nhripiau cyson i’r pwll nofio, a ′nheithiau cerdded rownd Caerdydd, ces fy nharo gan bob math o syniadau i’r llyfr dros y ddesgyl gaserôl Le Creuset a’r tun pobi llawn danteithion.

Dyma, isod, rai o’r seigiau gwych a’m cadwodd fi i fynd o’r Gaeaf llwm i’r Gwanwyn. Ond ar yr adegau catatonig hynny pan roedd hyd yn oed coginio’n ormod ar ôl diwrnod yn gaeth i’r gliniadur, rhaid hefyd diolch i’r gogyddes arall a’m cadwodd fi’n gall a llai llwglyd. Mam yw honno, Nia Powys Cooke, a ddysgodd fi bopeth dwi’n wbod, adre yng nghegin Nanmor.

Heb ei hamynedd hi gyda thair merch fach a dim ond blwyddyn o wahaniaeth oedran rhyngddynt, does dim ffordd y buaswn i na’r chwiorydd wedi graddio o bobi tartenni jam, a theisenau tylwyth teg, i baratoi’r cinio Nadolig blynyddol.

Diolch i’w harweiniad hi, mae coginio yn bleser pur i mi, ac yn arwydd o  ofal a chariad.  Mae’n wych medru treulio amser yn paratoi gwledd i griw da o ffrindiau, neu ddyn go arbennig, ond mae hefyd yn braf gwbod y gallaf dreulio awren neu ddwy yn creu ecstrafagansa o bryd bwyd i mi fy hun- wedi’r cyfan, “I’m worth it”, chwedl L’oréal!

Mae hefyd yn braf iawn cael cegin fy hun, heb orfod ffraeo dros amserau coginio. Gallaf gadarnhau ei bod hi’n wir be ma nhw’n ddweud; “Too Many Cooke’s spoil the broth”.

Isod, mae detholiad bach  o’r seigiau a goginias dros y misoedd dwetha, a’r rhyseitiau a ddefnyddiais o rai o fy hoff lyfrau coginio, a’r we yn ogystal- yn wir, mae’r rhyngrwyd yn ffynhonell hynod handi pan fo’r awen yn taro a bod angen bach o arweiniad.

Lle nad fy ryseitiau i sydd dan sylw, rwy’n cynnwys dolen i’r rysait a ddefnyddiais, jyst rhag ofn y cewch chithe’ch ysbrydoli ′run fath.

Coeliwch neu beidio, dwi ddim yn tueddu i dynnu lluniau o’r holl seigiau  fydda i’n eu paratoi o’m ryseitiau fy hun, felly maddeuwch y diffyg amrywiaeth. Nai drio ngore i gyhoeddi ambell ffefryn arall cyn hir, ac efallai hyd yn oed estyn gwahoddiad i fy mam a fy chwiorydd i gyfrannu rhai o berlau’r Cooke’s eraill o Gegin Nanmor. Cawn weld beth fydd eu hymateb!

1. Sticky Gingerbread, Nigella Lawson

Ar ddiwedd fy niwrnod ola yn y gwaith, toc cyn nos Calan ac ar ddechrau fy nghyfnod sabathol, gadewais  gyda thri peth mewn golwg; archebu triniaeth ymlaciol yn Spa Iechyd Blwyddyn y Teigr, trin fy nghyrls yn salon Ocean, a phobi teisen fy mreuddwydion- Sticky Gingerbread Nigella Lawson, o’i llyfr ryseitiau Nadolig– cyn mynd mas i ddathlu dros ddiod a dawns yng nghlwb Gwdihw y dre.

Mae’n gacen moist a hynod flasus, sy’n cadw’n arbennig o dda. Mae hi’n orlawn o gynhwysion sbeislyd fel sinamon, clof, a sinsir ffres  a manylion melys fel siwgwr Muscovado a thriog tywyll a thrwchus, ac oherwydd hynny mae’n lot o hwyl i’w pharatoi- ac mae’r arogl yn fendigedig.

Y bwriad oedd i fwyta un darn bach bob pnawn gyda phaned o de fel gwobr am yr holl sgrifennu.  Glynnwyd at f’adduned , ac fe barhaodd y gacen am bythefnos gyfan!

2. Passion Fruit Meirengue & Hufen Iâ Mascarpone á la Gil’s Diner

Tra’n aros ym Melbourne yn yr Hydref, profais ddinas sy’n un o ganolfannau gastronomaidd gorau’r ddaear. Mae’n le hynod gosmopolitan, sy’n ymffrostio bwytai rhyngwladol o safon eithriadol, o elfennau fusion Siapaneaidd Taxi Dining Room i Tapas chwaethus MoVida, Drunken Mekong Prawns bendigedig bwyty Cookie a phryd Eidalaidd al fresco o flaen Trotters Restaurant ar Lygon Street.

Welais i ddim llawer o fwytai “Awstralaidd” yn y ddinas, ond ar y rhan fwyaf o fwydleni roedd na un pwdin oedd i’w gweld ym mhobman, a Pavlova oedd hwnnw. Y mae’r pwdin meirengue yn un o seigiau cenedlaethol y wlad,  a cafodd ei henwi ar ôl y ddawnswraig ballet o Rwsia, Anna Pavlova, tra roedd hi ar daith i Seland Newydd ac Awstralia.

Ar ymweliad ag un o fwytai gorau’r ddinas, Gil’s Diner ar Little Collins Street sydd hefyd yn fecws poblogaidd, ces bryd bwyd hyfryd gan ddechrau ag Old Fashioned– hoff goctel cymeriad Don Draper ym Mad Men– a ddilynwyd gan Ham Hock hynod flasus.

Ar ôl hynny, ces fy nhemtio gan y fwydlen bwdinau, a bu’n rhaid profi’r “Passion Fruit Pavlova  & Mascarpone Ice Cream”. Ar ôl un brathiad yn unig, saethodd y Pavlova hwn i frig fy rhestr o hoff bwdinau erioed, ac am fisoedd ar ôl dychwelyd adre bum yn dyheu am gael ei blasu unwaith yn rhagor.

Doedd dim dewis felly ond ceisio’i hail-greu fy hun, gan gynnig 3 her newydd sbon i mi fy hun wrth baratoi Meirengue, Jeli Passion Fruit  a Hufen Iâ Mascarpone am y tro cyntaf yn fy myw.

Dwi’n coelio’n gryf mewn byrfyfyrio yn y gegin, ond yn yr achos ma, bu’n rhaid troi at y ryseitiau cadarn uchod. Dwi’n falch i ddweud i’r arbrawf brofi’n llwyddiant, yn enwedig yn achos y meirengue a’r jeli- ond dwi’n deall pam fod nifer yn buddsoddi mewn peiriant gwneud hufen iâ.

Ôl Nodyn: Gil’s Diner yw’r unig fwyty i mi ymweld â hi lle gefais dorth enfawr o fara surdoes Commercial Bakery i fynd adre â mi yn rhad ac am ddim, gan bod gormod ar ôl yn y becws!

3. Lemon Curd & Salad Amrwd Cregyn Bylchog Bryn Williams

Peidiwch becso- dwy rysait sy gen i fan hyn, ac nid creadigaeth arbrofol i gystadlu â Heston Blumenthal.

Dwi ddim yn gwbod amdanoch chi, ond ro’n i wrth fy modd gyda chyfres ardderchog Cegin Bryn, a gynhyrchwyd gan gwmni Fflic ar gyfer S4C ac a ddarlledwyd dros y misoedd diwethaf. Roedd hi’n raglen goginio ardderchog, diolch i arddull hamddenol Bryn Williams ei hun, a safonau cynhyrchu eithriadol.

Dros y blynyddoedd, dwi a fy chwiorydd wedi mwynhau sawl pryd bwyd hyfryd ym mwyty Bryn- Odette’s yn Primrose Hill, Llundain- ac yn llynedd, fe brynais i ei lyfr coginio ardderchog Bryn’s Kitchen.

Un o’r ryseitiau cyntaf i mi geisio’i ail-greu o’r gyfrol oedd y Lemon Curd, sef un o bleserau mwya fy Mam, ar gyfer Sul y Mamau. Roedd y canlyniad mor llwyddianus (diolch i rysait hynod syml Bryn), nes i mi orfod gneud union yr un peth eleni, a bellach dwi run mor gaeth i’r cyffaith ysblennydd â Mam.

Dwi wedi ei dal hi cyn nawr gyda’i bys yn y jar, ond yn bersonol, dwi’n ei daenu’n drwchus dros Hot Cross Bun. Yn wir, am gyfnod eleni dyna fu fy mrecwast cyn dechre sgwennu bob bore- sôn am ddechre da i’r diwrnod!

Wrth i’r gyfres dynnu tua’i therfyn, ces fy ysbrydoli gan y rhifyn wnaeth ganolbwyntio ar gregyn bylchog, neu Scollops. Roedd penwythnos y Pasg yn gyfnod go ddwys o ran sgrifennu, felly fel gwobr i mi fy hun, pederfynais ail-greu un o’r ryseitiau a dynnodd ddwr i’m dannedd; Salad Amrwd Cregyn Bylchog.

Toc ar ôl taro ar gynulliad hynod o power-brokers Cymraeg ger byrddau gwyddbwyll Bedwyr Williams ym Mwyty Ynys yr Aes ar brynhawn dydd Gwener y Groglith- Meic Stephens, Huw Stephens a Hywel Gwynfryn yn eu plith- galwais i yn stondin Ashton’s ym Marchnad Caerdydd i brynu’r cregyn bylchog, a cês y lemwn, rhuddygl a ffenigl o stondin ffrwythau a llysiau Sullivan’s gyferbyn- lle mae Jamie Sullivan i’w glywed yn gweiddi’r ddêl ganlynol ar derfyn dydd, “Bag o’ bananas a pound!”

Unwaith eto, roedd hi’n rysait syml iawn i’w dilyn, ac mewn llai na deg munud roedd ar fy mhlat ac yn fy mol.

4. Cawl Moron a Choriander Lowri Haf

Dyma, heb os, y saig wnaeth fy nghadw i fynd dros y tri mis diwetha. Nid yn unig y mae’r cynhwysion yn hynod rhad ac yn ffres, ond mae’n gwneud cinio blasus a hynod syml sy’n parhau am rai dyddiau.

Mae’n deillio o ryseit gan Nigel Slater a daclais i gynta amser maith yn ôl. Dros y blynyddoedd, dwi wedi hepgor sawl elfen o’i rysait wreiddiol ef, gan gynnwys ffacbys coch a phowdr cyri, er mwyn ei chadw hi mor syml â phosib. Dwi’n hamddenol iawn gyda’r cynhwysion- ac yn hoff iawn o flasau cryf fel garlleg, chilli a  choriander, felly croeso i chi addasu’r rysait i’ch siwtio chi.

6 Moron mawr

Bagiad mawr o Coriander

Hanner Nionyn Coch

4 ewin Garlleg

1 Litr o Stoc Llysiau

1 llwy fwrdd o olew olewydd

Halen a Pupur

Chwarter Llwy Dê o naddion Chilli (Chilli Flakes) os y dymunir.

Yn gynta, torrwch y nionyn, garlleg a choesau’r coriander yn fân.

Cynheswch y llwy fwrdd o olew olewydd mewn dysgyl caserôl, ychwnaegwch y gymysgedd ar ei ben , gosodwch caead ar y ddysgl, a gadewch i’r gymysgedd chwysu (nid brownio) ar wres isel am ugain munud nes y try’r nionod yn dryloyw.

Yn y cyfamser, gratiwch y moron, a torrwch y dail coriander. Unwaith fydd y llysiau wedi chwysu’n ddigonol ar y gwres isel, tywalltwch werth litr o stoc llysiau drostynt , ac ychwanegwch y moron a hanner y dail coriander, gan ychwanegu’r naddion chilli os hoffech bach o gic ychwanegol.

Dewch â’r potes i’r berw, a gadewch iddo ffrwtian am bum munud, cyn troi’r gwres i ffwrdd a gadael y cyfan i oeri.

Unwaith fydd y cyfan wedi’i oeri, tywalltwch werth bowlen i beiriant gwneud smoothie, neu defnyddiwch beiriant cymysgu i droi’r cawl deiliog yn hufen trwchu lliw oren-felyn; bydd yn barod mewn chwinciad.

Tywalltwch y gymysgedd i sosban, a cynheswch y cawl, a’i weini gyda bach o halen a phupur a llond llaw o’r dail coriander ffres sy’n weddill.

Cafodd y cofnod ei gyhoeddi yn Bwyd, Cegin Lowri, Dihangfa o'r Ddinas. Gosod Nod Tudalen i'r ddolen barhaol.

Un Ymateb i Dihangfa o’r Ddinas: Cegin Lowri

  1. Hysbysiad: Erthygl Barn: Coalas, Cangarŵs a’r Cymro oddi Cartre | Lowri Haf Cooke

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s