Adolygiad Theatr: Llanast! (Theatr Bara Caws)

Adolygais y ddrama Llanast! ar raglen BBC Radio Cymru Dewi Llwyd ar fore Sul, Tachwedd 25ain 2012.

Chwarae Plant, chwdfa enfawr, a chwistrelliad o Calvin Klein- tair elfen yn unig o gomedi gyfoes Llanast!, sef cynhyrchiad diweddara cwmni Theatr Bara Caws.

Roedd theatr Sherman Caerdydd yn orlawn ar gyfer noson gynta’r cynhyrchiad, gyda’r gynulleidfa eiddgar yn awchu am ddrama dda- a chawson nhw mo’u siomi chwaith.

Dychmygwch Martha a George o Who’s Afraid of Virginia Wolf? yn cwrdd â Glenys a Rhisiart ap Rhydderch dros fater digon annifyr, a fyddwch chi ddim yn bell ohoni; mae Llanast!  yn ddrama gwerth ei gweld.

Mae’r cynhyrchiad, a lwyfanwyd yn wreiddiol yn Zürich yn 2006- cyn profi llwyddiant mawr ar lwyfannau ym Mharis, Llundain a Broadway-  yn dilyn dau bâr priod sy’n dod ynghyd er mwyn trafod anghydfod rhwng eu meibion un ar ddeg oed.

Lleolir y “llanast” dan sylw yn lolfa chwaethus cwpwl dinesig o’r enw Meic a Marged. Mae gan yntau gwmi mân-werthu deunydd i’r cartref ac mae hithe’n awdures sy’n arbenigo yn nhrychineb Darfur ac yn gweithio rhan-amser mewn siop oriel gelf.

Cawn ein cyflwyno yn syth i drafodaeth rhyngddyn nhw a chwpwl arall- bargyfreithiwr sinigaidd o’r enw Alun, a’i wraig, yr arbenigwraig ariannol, Anette. I ddechrau, mae’r sgwrsio’n boenus o boleit, wrth iddynt ymdrechu i ymdrin mor ddelicet â phosib â manylion y ffrae dan sylw.

Dros fâs wydr o diwlips cochion a choffi a tharten ffrwythau, down i ddeall i Iwan- mab “anwaraidd” Alun ac Anette- “ymarfogi ei hun â ffon” ac “andwyo wyneb” Berwyn, gan falu’i flaen-ddannedd yn llwyr.  Yr hyn y mae Marged ar dân i’w sicrhau yw ymddiheuriad o’r galon gan Iwan, a chyfarfyddiad wyneb yn wyneb rhyngtho ef â’i  Berwyn bach hi.

Ceir cytundeb i gychwyn i sicrhau’r “dweud sori”, a cyn hir, mae’n bryd i Alun ac Anette adael, gan ddiolch i’r nefoedd am hynny o dan eu gwynt. Ond diolch i alwadau ffôn niferus,  rhaid oedi ychydig- a buan iawn y daw’r tensiynau i’r wyneb gan  ffrwydro i bob man .

Yn wir, mae’r galwadau ffôn niferus y mae Alun yn mynnu eu hateb- sy’n ymwneud â rheoli argyfwng arall-  yn un o ffynhonellau amlycaf y tensiwn  annifyr sydd yn mudferwi ar ddechrau’r sioe. Daw’n amlwg nad Meic a Marged yn unig sy’n blino ar agwedd anfoesgar  Alun, ac ymhen tipyn, profwn adwaith annisgwyl Anette i’w ymddygiad di-hid.

Feiddia i ddim datgelu manylion y digwyddiad, sydd yn creu caseg eira ac yn arwain at anrhefn pur am weddill y sioe. Digon yw dweud y caiff catalog amhrisiadwy gan Kyffin, a gwaith Ceri Richards, a’r twsw o tulips eu difetha am byth.

Mae na lond bol o chwerthin i’w brofi ar hyd y cynhyrchiad, diolch i linellau anfarwol, fel yn achos  yr ymateb  angerddol, “Yng Nghymru y ni’n byw, nid Kinshasa!”, heb sôn am is-stori Bendigeidfran y bochdew, sy’n mynnu plagio Meic- y mân-werthwr cymhedrol- ar hyd y sioe.

Ond mae’r hiwmor hollbresennol yn cynnwys haenen drwchus o ddychan, sy’n tanlinellu rhagrith ein gwareiddiad gorllewinol yn wyneb colli rheolaeth, ac  anrhefn llwyr.

A coeliwch chi fi, os ydych chi newydd briodi, neu ar fin dyweddîo, byddai’n talu i chi ystyried yn ofalus cyn mynd i weld Llanast! gyda’ch cymar- onibai eich bod am wynebu gwirioneddau mawrion , a phrofi siwrne anghyffyrddus iawn ar y ffordd adre yn y car.

Un peth sy’n sicr am y ddrama dan sylw; cafodd Gareth Miles hwyl garw ar gyfieithu’r sgript wreiddiol gan yr awdures  Yasmina Reza o Ffrainc.

Rwy’n medru ei weld yn glir yn fy meddwl yn g’lana chwerthin dros ei fysellfwrdd wrth gyflwyno elfennau o’r diwylliant Cymraeg i’r ffars gyfoes a ddinesig, sy’n rhwygo rhagfarnau  yn ddarnau, ac yn dal drych at ragrith cymdeithasol y pedwar mewn ffordd deifiol tu hwnt.

Y mae’r sgript wefreiddiol honno yn rodd i actorion, a rhaid canmol y pedwar perfformiwr  am fynd amdani go iawn.

Am gyfnod sylweddol o’r ddrama, Rebecca Harries hoeliodd y sylw wrth iddi ymgorffori’r  fam Gymraeg hunan-fodlon i’r dim. Ond wrth i bethau boethi, caiff pawb gyfle i sgleinio, ac fel aelod o’r gynulleidfa, ro’ i wrth fy modd i weld pob un o’r actorion cyfarwydd hyn yn cael cyfle i “golli rheolaeth” yn llwyr.

Fisoedd yn unig ar ôl profi ei Prospero yntau yng nghynhyrchiad y Theatr Genedlaethol o Y Storm, caiff  Llion William ymarfer  ei sgiliau comig craff fel y bargyfreithiwr slic, ac mae ei ystumiau corfforol mewn ymateb i’r cymeriadau eraill wir yn werth eu gweld.

Ry’ ni wedi arfer digon â gweld Emlyn Gomer yn chwarae cyfres o ffyliaid ar lwyfan a theledu, ac felly mae’n wych  ei weld yn troi’r hurtyn arferol ar ei ben.

A Lauren Phillips yw darganfyddiad y cynhyrchiad, wrth iddi adweithio’n ardderchog fel yr unig un sy’n gweld yn glir pan fo pawb yn colli’u pen.

Alla i ′mond canmol waith llwyfanu deheuig y gyfarwyddwraig  Betsan Llwyd yn ei rôl gyntaf fel cyfarwyddwraig artistig Cwmni Theatr Bara Caws.

Caiff Yasmina Reza ei hadnabod yn ei mamwlad fel JK Rowling Ffrainc; hynny yw, mae pob drama ganddi’n denu sylw ac mae hi’n plethu themau mawrion mewn ffordd hygyrch iawn. Y farn snobyddlyd am ei gwaith hi  yw “os nad ydych yn mynychu’r theatr, fe ewch i brofi ei dramau hi”.

Dyna fu raison d’être Bara Caws o’r cychwyn cyntaf ac mae sioeau clybiau’r cwmni bychan yn denu tyrfaoedd mawrion bob tymor- fel brofodd y sioe ddiweddara, Un Bach Arall Eto..!  gan Twm Miall yn ddiweddar iawn.

Ond dyma brawf pendant y gall drama dda ag iddi bethau mawr i ddweud fod yr un mor llwyddianus wrth wefreiddio cynulleidfa, gwneud iddynt feddwl, a chodi gwên.

Y tro dwetha i mi brofi gwefr o’r fath oedd gyda drama Sherman Cymru, Llwyth gan Dafydd James. Cawn mond gobeithio y gwnaiff Llanast! sbarduno drama wreiddiol o’r un safon cyn hir.

Cafodd y cofnod ei gyhoeddi yn Adolygiad, Theatr. Gosod Nod Tudalen i'r ddolen barhaol.

  1. Hysbysiad: Adolygiad Theatr: Hwyliau’n Codi (Theatr Bara Caws) | Lowri Haf Cooke

  2. Hysbysiad: Adolygiad Theatr: Wyneb Dros Dro (Cwmni Theatr 3D) | Lowri Haf Cooke

  3. Hysbysiad: Adolygiad Theatr: Yuri (August 012) | Lowri Haf Cooke

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s