Adolygiad Taliesin: Heulfan gan Llwyd Owen

Heulfan

Mae hi’n flwyddyn ers i gymeriadau Caryl Parry Jones ac Emyr Wyn- Glenys a Rhisiart ap Rhydderch- daro ar fformiwla berffaith i gipio teitl gwobr Cân i Gymru,  wrth apelio’n daer yn eu hanthem ddychanol ‘Cilfan yn yr Haul’ am estyniad ar eu cartre’ crand yn un o faestrefi gogleddol y brifddinas

Ers hynny, cyfareddwyd cynulleidfaoedd Caernarfon a Chaerdydd gan Llanast! gan gwmni Theatr Bara Caws- trosiad campus Gareth Miles o ddrama ddeifiol a hynod ddigri Yasmina Reza, Le Dieu du Carnage, sy’n datgelu’r rhagrith sydd wrth wraidd cymdeithas waraidd y Cymry Cymraeg pan ddaw anrhefn pur i darfu ar y bywyd braf, breintiedig.

A jyst mewn pryd i lenwi hosanau Nadolig ledled y wlad, cyhoeddodd Llwyd Owen ei nofel ddiweddara i ddiddanu a dychanu’r crachach. Fel Rhisiart a Glenys gynt, a chymeriadau Llanast!, yr awydd i ddringo’r ysgol gymdeithasol sydd yn sail i helbul Heulfan–  seithfed nofel yr awdur o Gaerdydd, sy’n cydio o’r cychwyn cyntaf.

Mae’r gyfrol yn ddilyniant i’w bedwaredd nofel , Mr Blaidd (2009), a osodwyd yn y dyfodol agos yn ninas ddychmygol Gerddi Hwyan- metropolis a dyfodd o gwmpas stiwdios Valleywood ar gyrion Pen-y-bont ar Ogwr, lle mae pob haen o’r gymdeithas yn medru’r Gymraeg. Serch hynny, dim ond ambell gyfeiriad a geir at ddigwyddiadau a chymeriadau’r gyfrol gynhyrfus honno,  a chyflwynir cast cwbl newydd yn Heulfan.

Sefydlir o’r dechrau brif ddihiryn y  nofel, sef perchennog cwmni adeiladu mwyaf llwyddianus Gerddi Hwyan, Gari Caradog. Yn dilyn marwolaeth ei frawd ganol y Nawdegau, rhaid gofalu am ei ddau nai amddifad, a hynny yn erbyn ei ewyllys. Diolch i ffeithiau moel  y bennod gyntaf down i ddeall ei anian go iawn;  awgryma’i ddefnydd o steroids a’i hoffter o lyfrau SAS Andy McNab ei fod yn nob o’r radd flaenaf, ond cawn hefyd gipolwg ar ei blentyndod.

Yn fuan wedi hynny cawn ein trawsblannu ddau ddegawd i’r dyfodol, lle mae’r brodyr Morgan a Prys Caradog yn gweithio’n galed ar estyniad diweddara un o gartrefi moethus Gerddi Hwyan, gydag Wncwl Gari yn fastard o fos arnynt.  Y mae’r Morgan cyhyrog- ‘Bendi-blydi-geidfran’ o foi- yn briod â Catrin ac yn ddigon bodlon ei fyd , tra fod ei frawd hyn Prys ‘mewn stasis, wedi’i adael ar ôl gan y byd o’i gwmpas’; yn benodol, gan Mrs Gari Caradog- sef Ceri, ei gariad cyntaf.

Portreadir haen ucha cymdeithas y dre yn gelfydd iawn, wrth i’r Clwb Golff- a’r ras am ei gapteiniaeth- chwarae rôl ganolog ym mywydau cleientiaid Caradog Constructions. Ond daw cwmwl du i gysgodi heulfanau Gerddi Hwyan, wrth i gyfres o ladradau blagio’r gymuned, gan sbarduno’r ditectifs Aled Colwyn a Richard King i gynnal archwiliad brys er mwyn dod â diwedd i ddegawd o ddirgelwch.

Yn ogystal â hyn, cydblethir cyfeillgarwch clos Catrin a Ceri, sy’n rhedeg cwmni harddwch Curls & Claws gyda’i gilydd. Dyw bod yn briod i’r bos ddim yn fêl i gyd, fel y tystia’r cleisiau cudd dros gorff eiddil Ceri. Wrth i’r stori boethi, a’r trais ddwysáu, daw’r straeon i gyd ynghyd ar gyfer diweddglo dramatig ym mynyddoedd Eryri.

Fel yn achos pob cyfrol arall gan yr awdur o Gaerdydd, mae’r cyfuniad o gymeriadau credadwy a stori dda yn hoelio sylw’r darllenydd. Ond mae’r hwyl gaiff yr awdur gyda’r iaith Gymraeg yn ei ddyrchafu i ddosbarth uwch na llenyddiaeth-i’w-lluchio-i-ffwrdd.

Fel yn achos pob awdur, mae’n wir y gor-ddefnyddir ambell i air (gyda ‘dychlamu’ a ‘gwarfag’ yn ffefrynnau amlwg gyda’r awdur ar hyd y gyfrol hon ac eraill) ac, yn naturiol, mae na regi rownd y rîl a disgrifiadau di-ri’ sy’n greadigol o gignoeth. Yn wir, y tro yma, golygfa o ŵr yn fantaseiddio am ei ei wraig ei hun tra’n mwynhau cawod sy’n cipio’r ‘Bad Sex in Fiction Award’ Cymraeg ar gyfer 2012- ond siawns  y byddai Tipper Gore ei hun yn fwy na bodlon â label amlwg y ‘Rhybudd Iaith Anweddus’ erbyn hyn, sydd yn bresenoldeb ar bob un o gloriau cefn yr awdur.

Ond yr hyn sydd mor ddifyr am y gyfrol hon yw natur hygyrch ei naratif, ac anwyldeb amlwg yr awdur tuag at ganran helaeth o’i greadigaethau. O’r ditectif dan bwysau sy’n ddyn teulu i’r carn, hyd at y cyffurgi trist a thorcalonnus, heb sôn am y rhestr faith o ddioddefwyr dosbarth-canol-uwch, gyda’u diogelflychau a’u  decking a’u darluniau gan Kyffin ac Esther Eckley, heb anghofio’u grogs Viv Richards, Robert Norster a Neville Southall; dangosir dealltwriaeth lwyr o fywyd pob un, gan olygu nad oes neb, ag eithrio Caradog y cnaf, yn ymylu ar fod yn gymeriad cartwnaidd.

Pe bai bywgraffwyr y dyfodol yn benderfynol o ganfod y gwir am Llwyd Owen , does dim ond rhaid darllen ei lyfrau. Wrth ddychanu’r crachach Cymraeg, mae e’n datguddio ei fywyd ei hun wrth iddo wireddu ‘breuddwyd wlyb y dosbarth canol’.  Elfen arall, hollbresennol  ym mhob un llyfr gan Llwyd yw trac sain ei fywyd, o’i arddegau yn y Nawdegau hyd at ei dridegau canol diweddar fel dyn teulu; heb sôn am ei hoff ‘sbardiau’, sy’n chwarae cameo Hitchcock-aidd ym mhob un llyfr; y classic Adidas Samba.

Ceir hefyd ddwsinau o enghreifftiau o ffrindiau bore oes, athrawon ysgol, a hyd yn oed ei rieni ei hun,  a esgorodd ar lu o enwau cymeriadau. A does dim angen ymdrechu rhyw lawer i ddyfalu pwy oedd cwmni’r awdur, a ysbrydolodd yr olygfa olaf un yn y gyfrol hon, ar grwydr fynyddig sy’n arwain at dafarn y Ring yn Llanfrothen.

Ond ymysg y cyfeiriadau cysurus a chyfarwydd hyn y mae yma lenor sy’n llwyddo bob tro i oresgyn disgwyliadau’r darllenydd. I rai, pulp fiction dienaid yw hanfod ei waith, ond yn Heulfan cawn goblyn o gyfrol dda, a honno’n un llawn cariad.

Cyhoeddwyd yr adolygiad hwn yng nghyfrol Gwanwyn 2013 o gylchgrawn Taliesin, sydd ar werth yn eich siop Gymraeg lleol am £6.95.

Cafodd y cofnod ei gyhoeddi yn Adolygiad, Llenyddiaeth, Llyfrau. Gosod Nod Tudalen i'r ddolen barhaol.

Un Ymateb i Adolygiad Taliesin: Heulfan gan Llwyd Owen

  1. Hysbysiad: ADOLYGIAD O ‘HEULFAN’ YNG NGHYLCHGRAWN TALIESIN | Llwyd Owen

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s