Adolygiad Theatr: Tir Sir Gâr (Theatr Genedlaethol Cymru)

Tir Sir GarRo’n i hanner awr yn gynnar ar gyfer perfformiad olaf-ond-un Tir Sir Gâr, felly ês i am hanner peint i’r Plume of Feathers yng Nghaerfyrddin.

Yno, tra’n gwrando ar Elvis, Otis Redding a Fleetwood Mac, cês i gyfle i astudio fy mhás yn hynod fanwl.

Plume of Feathers

Tybed beth oedd arwyddocád logo retro-ddyfodolaidd cynhyrchiad diweddara’r Theatr Gen? Ar un wedd roedd yn wyrdroad o deitlau  agoriadol Pobol y Cwm. Caiff y sebon cartrefol ei ffilmio yn ninas Caerdydd ond mae’n seiliedig ar gymuned glòs yng Nghwm Gwendraeth.

Roedd y pwyslais mawr  ar do bach y gair olaf- ai to tŷ neu ysgubor ydoedd, ynteu adenydd aderyn, yn hedfan y nyth, neu’n dychwelyd adre ′rol antur ryngwladol?

Bethbynnag fo’r neges, ro’n i’r un mor llawn cynnwrf ar gyfer perfformiad promenâd Tir Sir Gâr ag oeddwn i brofi’r cynyrchiadau eraill diweddar â’i rhagflaenodd.

Tra i ffwrdd yng Nghaliffornia, llwyddais i osgoi unrhyw sbwylwyr, ac anwybyddais gryno-adolygiadau niferus byd Trydar. Rhaid cyfadde, serch hynny, i mi werthfawrogi blogbost Charcutier a ddatgelodd perspectif ffarmwr lleol o ochre Pontiets, a ′nghyd-ddigsybl i yn Ysgol y Wern, Caerdydd- sef Illtud Llyr Dunsford.

A phan welais i fod Lyn Gardner y Guardian wedi dyfarnu pedair seren i Tir Sir Gâr, fel un o garedigion (a beirniaid) y theatr Gymraeg, llonodd fy nghalon.

Yn wir, toc cyn fy mheint bum am ginio hwyr i gyrion gwledig Nantgaredig, a tharo ar ′dwn i ddim faint o fy nghydnabod wnaeth ganmol y sioe i’r entrychion.

Nantgaredig

Rhaid cyfadde hefyd i mi rannu sgwrs annisgwyl â Chyfarwyddwr Artistig y darn, ac wrth ffarwelio, dymunais yn dda iddo ar gyfer y perfformiad.

Methiant llwyr felly fu f’ymdrechion i aros yn gyfangwbl niwtral, a chyrraedd y sioe heb ′run ragfarn o gwbl. Ond arhosodd adborth ffarmwr arall yn fy meddwl, oedd wedi gweld y sioe. Ei ymateb dadlennol i’r cwestiwn, “Wnaethoch chi fwynhau?” oedd “Naddo wir, roedd e’n lot rhy agos at yr asgwrn.”

Wrth gyrraedd Neuadd San Pedr marcie chwarter wedi saith, cês fy llywio at fwrdd hir lle cynhaliwyd tê parti ar gyfer y gynulleidfa.

Tir Sir Gar

Tra’n hwylio’r tê- paned dda, gyda llaw- a sglaffio’r bara brith, fe wynebais sgrîn a ymdebygai i bennod o Big Brother. O’n blaenau roedd delweddau CCTV o fwrdd cegin nid anhebyg i’r ford hir yr eisteddent wrthi, ond mewn lleoliad cudd ag aelodau teulu o’i chwmpas.

I gyd-fynd â hyn, rhestrwyd deuddeg thema’r darn; yn cynnwys Llafur, Cnawd a Gwaed a Phensaerniaeth.

Yn sydyn, ac o nunlle, ymddangosodd y Cyfarwyddwr Artistig Marc Rees o’n blaenau, mewn cap stabal a siwt frethyn gain. Yn ei lais awdurdodol, Adain Avion-air-steward-chic, eglurodd ei fwriad i’n tywys ni ar wibdaith.

Ein cyrchfan oedd Amgueddfa Sir Gaerfyrddin ar gyrion Abergwili, a cafwyd awgrym amwys y gwelwn ni’r lleoliad ar y sgrîn. Am y ddwy awr nesa, wedi i ni adael y bys, cafwyd profiad grymus iawn a hynod wreiddiol .

Fe’n tywyswyd mewn cylchoedd o amgylch Sain Ffagan Sir Gâr, gan archwilio llwybrau bregus dwy naratif wahanol; ffawd teulu dychmygol Fferm Pencerrig, a thrysorfa go-iawn o dreftadaeth Sir Gaerfyrddin- y ddau’n wynebu argyfwng gyffredin.

Roedd y gynulleidfa ar grwydr yn bryfaid ar wal; clustfeiniasom ar wewyr teulu mewn galar. O ′stafell i ′stafell , cawsom ddilyn bob cam; o’r glec farwol hyd at orwel lled-obeithiol.

Trawiad ar yr ymennydd loriodd penteulu Pencerrig, Bryn (Dewi Rhys Williams) ′rol blynyddoedd o ddiodde′ pwysau afresymol. Dioddefai ei weddw Ann (Rhian Morgan) o ddolur dwys wedi ymadawiad ei gŵr, tra galarodd y plant am uwch-arwr mawr, ynghyd â chynlluniau-ar-chwal.

Clywyd cecru cyfarwydd dros fwrdd y gegin yng nghysgod sawl seld; beth yn union fyddai dyfodol y fferm?

Tir Sir Gar, St Peter’s Civic Hall

(Llun: Warren Orchard)

Dwy ganrif o hanes y teulu, dau gan acer o dir; fel y clywyd yng ngeiriau rhagweledol y tad, “Mae’r gwreiddiau’n gafael yn dynn ac yn berchen arna i”.

Daeth Celyn (Gwydion Rhys) adre ar y trên o’i swyddfa yn Lundain; roedd gwyliau ym Mecsico ′da Lucy ganddo fe ar y gweill. Arallgyfeirio oedd ei ateb ef i’w hargyfwng fawr – ond ai cwbl orffwyll fyddai ystyried “solar power yn Sir Gâr?”.

Roedd gan Luned (Catherine Ayers) jobyn da yn yr archfarchnad leol, yn gwerthu caws o lawr yr hewl ond a broseswyd yn Crewe. Yr un caws fu’n cysuro ei anxiety-attacks, wrth iddi adrodd yr enwau i gyd i’w hun yn ôl y wyddor.

Yr oedd yr Arwel (Siôn Ifan) penboeth yn llawn cynlluniau uchelgeisiol i ddatblygu Stag-Centre Wales, ′rol gwneud colled ar y peli Zorb-io ar eBay. Ond ffitio ffenestri a cheisio bod “yn dad da… yn dad gwell”  fu’r gorchwylion a lenwodd ei ddyddiau.

Ymddengys mai ar ysgwyddau’r ferch ieuengaf, Non (Lucy Hannah), y gorweddai dyfodol fferm Pencerrig; y ferch dda, ddilynodd yn ôl welingtons ei thad. Ond beth am ei hymarferion da’r Clwb Ffermwyr Ifanc, a’i chynlluniau i deithio ′da Chloe Brown? Doedd dim dwywaith amdani; roedd hon yn ferch ffarm i’r carn, ond roedd hi hefyd am weld y byd cyn ei bod hi’n rhy hwyr.

Symudwyd yn dawel o’r gegin i’r ysgubor a’r ysgoldy drachefn, gan wingo ar yr ing o’n blaenau. Does dim un ffilm 3-D all gynnig profiad o’r fath, tan i ninnau brofi’r un galar personol.

Yn ogystal â’r actio caboledig gan bawb- a lywiwyd yn gadarn gan yr actor-gyfarwyddwr Lee Haven Jones- cafwyd seibiannau trwy gyfrwng fideos amrywiol, fu’n archwilio’r prif themáu, a hynny  ar ffurf mwy haniaethol .

Gwnaethpwyd defnydd o ddawns, i fynegi rhwystredigaeth llwyr, a phrofwyd bedydd a gynigodd sioc i’r synhwyrau.

Fe’n denwyd at gapel gan bêr-leisiau côr lleol; yno, cafodd y Tad ei hun- a fu’n bresenoldeb mud ar hyd y darn- fwrw’i fol mewn araith deimladwy.

Eiliadau mwyaf cynnil y sioe gipiodd fy anadl i, gan ddenu dagrau poethion i’r llygaid.

Gwyrodd sgript  Roger Williams rhwng monologau chwim a deialogau disglair. Ond neilltuwyd digon o ofod i dynerwch tawelwch, ac yn y fan honno datgelwyd wirioneddau bydysawdol.

Ffocyswyd yn dynn ar bryder ffarmwr mewn ociswn, â’r geiriau ar garlam o’i gwmpas. A gafodd e’r cyfle i ddilyn llwybr arall? Go brin, fu’r neges, yn syml.

Datgelodd lygaid syn Non wrth dderbyn ei ffawd ei theimladau heb yngan ′run gair. Suddodd ei hysgwyddau yn raddol wrth i’w byd ddod i ben; “Dyna ni ′di setlo hynny”, parablodd ei mam.

Ond ga’th Ann ei hun gyfle i ddod i delerau â’i hing, mewn golygfa drydanol tua diwedd y perfformiad promenâd. Pan welodd y weddw ysbryd ei gŵr cafodd fod yn wraig dyner ar gyfer un weithred olaf.

Tir Sir Gâr gan Warren Orchard

(Llun: Warren Orchard)

Tan hynny bu’i absenoldeb yn ormesol tu hwnt; profwyd catharsis ganddi hi a’r gynulleidfa.

Catharsis gerddorol a brofwyd yn eiliadau ola’r darn, a gynigodd lygedyn o obaith i deulu Pencerrig. Wedi dwywawr gyfan o glywed cefnlen amgen go ddwys , gydag ambell blast annisgwyl o drum ′n bass, hynod braf oedd profi’r tro geiriol, weledol glyfar,  i gyfeiliant curiadau cyfareddol euphoric dance.

Roedd hynny’n gyffyrddiad cwbl addas i’r darn; wedi’r cyfan, pwy fyddai’n meiddio gwarafun chwa o happy-house i drigolion ffermdy Pencerrig?

Doedd dim angen dod o gefndir amaethyddol, na phrofi magwraeth yn Sir Gâr i werthfawrogi’r profiad theatrig ysgubol hon, sy’n ein hatgoffa ni gyd i wneud y mwyaf o’n bywydau.

Profwyd cywaith hynod gywrain gan dalentau gorau Cymru, oedd yn bluen arall yn het y Theatr Genedlaethol.

Cafodd y cofnod ei gyhoeddi yn Adolygiad, Theatr. Gosod Nod Tudalen i'r ddolen barhaol.

  1. Dywedodd theatr :

    Reblogged this on Y Blog Theatr Genedlaethol Cymru and commented:
    “Profwyd cywaith hynod gywrain gan dalentau gorau Cymru, oedd yn bluen arall yn het y Theatr Genedlaethol.” Diolch am adolygiad lyfli Lowri🙂

  2. Hysbysiad: Adolygiad Theatr: Praxis Makes Perfect (National Theatre Wales) | Lowri Haf Cooke

  3. Hysbysiad: Adolygiad Theatr: Fe Ddaw’r Byd i Ben (Coleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru / Sherman Cymru) | Lowri Haf Cooke

  4. Hysbysiad: Adolygiad Theatr: Patagonia 150 (Theatr Genedlaethol Cymru / National Theatre Wales / S4C) | Lowri Haf Cooke

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s