Adolygiad Teledu: Y Gwyll (S4C)

Y Gwyll Hinterland

Ro’n i’n glaf yn uned argyfwng Ysbyty Treforys, ar y 29ain o Hydref, wedi i mi gael fy hedfan gan ambiwlans awyr o dde Ceredigion yn dilyn damwain car cas. Yno, yn llawn morffin, i reoli poen yr anafiadau difrifol i ngwddf, carlamodd cymaint o bethau trwy fy meddwl; coeliwch neu beidio, ond, ‘Damia, dwi’n colli pennod gyntaf Y Gwyll’ oedd un.

Ychydig dros dair wythnos wedi’r ddamwain, dwi wedi cael cyfle i ddod ′nol ata i fy hun, diolch yn bennaf i ofal gwych y meddygon a nheulu. A thra’n gwella, roedd y gyfres yn bresenoldeb cyson yng nghartre’r Cookes, ynghyd â’r rhan helaeth o gartrefi gwylwyr teledu Cymraeg eu hiaith ledled Cymru

Neithiwr, daeth y diwedd, ac wedi cau fy ngheg am gyhyd, ges i gyfle i ystyried y gyfres, a chasglu f’argraffiadau ynghyd.

Rhodri Evan yw actor gorau Cymru ar hyn o bryd – dyna un peth sicr ddysgais i wrth wylio pennod olaf Y Gwyll.

Gyda phob parch i aelodau eraill y cast – ac o gofio ein bod yn trafod yr hufen o berfformwyr Cymreig – efe oedd yr unig actor wnaeth fy ngwahodd i uniaethu â’i gymeriad, Dyfan Richard, diolch i berfformiad amwys ond naturiolaidd dros ben.

Pendiliodd bron pawb arall rhwng bod yn eithafol o enigmataidd, neu gynnig popeth ar blât – am y rhan fwyaf o’r gyfres doedd dim gobaith cynhesu at (braidd) neb. Diolch byth am wên ddireidus a llygaid gleision DC Siân Owen (Hannah Daniel), yr unig gymeriad i agwrymu arlliw o joie de vivre , a’r posibilrwydd o gerdyn aelodaeth clwb nos Pier Pressure yn ei phwrs.

Hannah Daniel fel DC Sian Owen

Gwn yn iawn nad dyna’r pwynt, fod y tirlun gormesol yn tresmasu ar hwyl a hunaniaeth  pawb. Ond lle roedd caffis, a bwrlwm a – feiddia i awgrymu?- myfyrwyr tref Aberystwyth? Roedd yr ychydig siopau a welwyd ar hyd y gyfres yn dyddio o oes yr arth a’r blaidd.

Ac os glywa i’r gair ‘nafu’ na unwaith eto, fe wna i ddolur mawr i rywun,  gan achosi poen di-ben draw.

Wedi dweud hyn oll, dyma raglen y gall S4C fod yn falch iawn ohoni. Roedd hi ben ac ysgwyddau’n uwch nag unrhyw ddrama deledu arall ers Talcen Caled – a leolwyd mor bendant ym Mhorthmadog, Eifionydd – a’r geiriau mwyaf creulon i mi’u profi neithiwr, heb os nag oni bai, oedd ‘Bydd Y Gwyll yn ôl ar S4C gaeaf nesa’.

Yn wir, serch yr holl heip marchnata a ragflaenodd y gyfres, a’r cymariaethau anochel i The Killing a The Bridge, profwyd mewn gwirionedd fod gan y gyfres ei hunaniaeth ei hun, a ddiffiniwyd i’r dim gyda’r term hynod handi Cardi-Noir. Fel un o ffans mwya’r cyfresi ditectif Llychlynaidd – a’r ddrama dywyll o Seland Newydd, Top of the Lake – roedd Y Gwyll yn debycach , o ran naws brudd, ffotograffiaeth amrwd a’r Volvo hollbresennol – i fersiwn y BBC o Wallander gyda Kenneth Branagh.

A y cyfan, roedd yr hyn a welwyd yn hollol Gymreig, ag eithrio’r sgript, oedd yn amlwg yn gyfieithiad llythrennol ar brydiau o’r Saesneg.

Efallai mai mhrif broblem i ar hyn o bryd yw  nad ydw i’n malio braidd dim am yr un o’r ddau brif gymeriad.

Richard Harrington fel Tom Mathias

DCI Tom Mathias (Richard Harrington) am un – y ditectif pruddglwyfus, fu’n sianelu The Loneliness of the Long Distance Runner ar ei hyd. A yw’r merched sy’n byw yn ei waled yn dal i drigo ar dir y byw? Dydw i ddim callach ers y bennod gyntaf. Yr hyn oedd yn hollol amlwg oedd  iddo uniaethu â’r loners hynny ar gyrion cymdeithas, oedd yn ddrych – o bosib – i’w sefyllfa ef. A’r unig un i’w gyffwrdd, yn llythrennol yn y bennod olaf, oedd dynes a barlyswyd gan alar dwys.

Mali Harries fel DS Mared Rhys

Yna DS Mared Rhys (Mali Harries, uchod); mam sengl, ymarferol, yn byw gyda’i merch a’i rheini . Doedd ganddi ddim diddordeb mewn llyfu tîn ei bos newydd o Lundain, heb sôn am ei lusgo i’r Cabin i hel clecs dros latte hamddenol.  Cafwyd llygedyn o argraff– o’i hymateb pigog i awgrym hetero-normative DC Siân Owen ym mhenod 4, y bu i Alys gyfarfod â dyn cyn cwrdd â’i hangau – fod y ditectif fenywaidd hon yn ddynes hoyw.

Cofiwch, efallai fy mod i’n hollol anghywir – mae maes ein gwybodaeth am y naill a’r llall mor gyfyng nes y caiff ambell ystum neu arsylwad ffwrdd-â-hi, ei uwch-oleuo mewn lliwiau neon-neon.

Mae na gynildeb bois bach, ac mae na gynildeb – fy hoff gyfres deledu erioed yw Mad Men, ac mae Don Draper yn deyrn ym myd yr arwyr dirfodol. Ond mae dwyawr i bob pennod ar adegau’n anioddefol o araf – yn enwedig pan fo pob cymeriad euog yn gymharol amlwg o’r cychwyn cyntaf, Uwch Arolygydd Brian Prosser (Aneirin Hughes) flaenaf yn eu plith.

Aneirin Hughes fel Uwch Arolygydd Brian Prosser

Mewn rhifyn oedd yn orlawn o  MVP’s Pobol y Cwm – Dic Deryn (Ifan Huw Dafydd), Llew (Rhys Parry Jones) a Lisa (Beth Robert) yn eu plith, nefoedd i Cwmderi-geek fel fi – roedd hi’n amlwg o funudau cynta’r drydedd bennod mai’r ffarmwr drwgdybus â’r ciledrychiad cïaidd oedd y cnaf. Gall Ifan Huw Dafydd – fy hoff actor Cymraeg, ers blynyddoedd lawer –  gynnig cymaint mwy nag ail-bobiad o’i gymeriad ym Martha Jac a Sianco. Rwy’n tybio mai’r gynulleidfa Seisnig fydd ar eu hennill yn y flwyddyn newydd, gyda’r bennod honno – ac mewn ffordd, rwy’n eiddigeddus iawn ohonyn nhw i gyd gyda gwledd o’u blaenau.

Yn wir, o gofio mai pedair ffilm 90 munud o hyd a rennir i ddwy bennod yr un yw hanfod y gyfres, mae Y Gwyll eisioes wedi gwneud defnydd aruthrol o gymaint o berfformwyr gwych. Mae’n anochel y bydd yn rhaid i ambell is-gymeriad dychwelyd yng nghyfresi’r dyfodol, fydd o fudd wrth blesio’r rheiny ohonom sydd â diddordeb mewn dilyn prif linnyn storiol y gyfres ar ei hyd.

Denodd y datgeliad ynglyn â’r berthynas rhwng ‘Barry John’ (Geraint Morgan) a ‘Moc’ (Aneirin Hughes)*,  a’r cysylltiad gyda chartre plant Pontarfynach y bennod gynta, chwilfrydedd mawr – coup de théâtre oedd yn adlais o linell Verbal Kint o The Usual Suspects. ‘The greatest trick the devil ever pulled was convincing the world he didn’t exist’. Oedd, erbyn meddwl, yn linell a aralleiriwyd ym mhenod gyntaf Y Gwyll, ac a bentyrrwyd ar ben cynifer o gyfeiriadau eraill at y diafol, gan gynnwys troad Cymreig yn achos darlun eiconig Salem.

Roedd honno gyda llaw, yn agoriad trydanol i gyfres sydd – serch fy holl feirniadaethau uchod– wedi neilltuo lle cadarn yn fy nghalon, oedd wedi’i glustnodi’n benodol ar gyfer y Scandi Noirs. Wnaeth cymaint o elfennau  yn y bennod agoriadol daro deuddeg gyda mi, gan gynnwys acen ddeheuol Sara Lloyd, y delweddau cyfareddol o Geredigion, ac yn achos Gwesty Pontarfynach,  gyfeiriadau gweledol a chlywedol at rai o gampweithiau Stanley Kubrick a David Lynch.

Ond y bennod olaf un wnaeth  fy llorio mewn gwirionedd  –  a wnaeth ddenu ‘WAW!’ go iawn o’m genau cyn gynted ag y gwelais i’r Alys farw wedi’i gosod fel delwedd gan Andrew Wyeth ym mrwyni Cors Fochno ar gyrion Y Borth.

Do, ces fy mhlagio gan yr un manion niwsanslyd – ar ben popeth, bydysawd ffantasïol Y Gwyll mae’n debyg  yw’r unig le yng Nghymru lle mae pobol ifanc o dan ddeugain mlwydd oed yn cyfeirio at ei gilydd yn ffurfiol fel ‘chi’ – ond wyddoch chi beth, wrth i’r credydau ymddangos ar y diwedd,  sylweddolais  mai dyna’r bennod orau o gyfres dditectif a welais ers peth amser, mewn unrhyw iaith.  Steil, sylwedd ac amwysedd ardderchog ; daeth yr holl elfennau at ei gilydd i gynnig abwyd pellach i’r gwylwyr.

Rwy’n mawr obeithio, ymhen y flwyddyn, y cawn ddod i adnabod Mathias a Mared a’r criw gryn dipyn gwell. Wrth ystyried ymateb Mared i ffyc-yp mawr Mathias yn y bennod ola, mae’n amlwg i elfen o ymddiriedaeth gael ei sefydlu rhwng y ddau gymeriad, ond yn ddiarwybod i ni.

Hyd yn oed gydag Inspector Morse, un o’r ditectifs mwyaf rhwym ei emosiynau, o leiaf cafwyd banter rhyngtho ef a’i gynorthwy-ydd Lewis, i’n darbwyllo fod na gyfeillgarwch o fath yn llechu islaw. Ac fe ychwanegodd yr hiwmor a ddeilliodd o’r gwahaniaethau amlwg rhwng Martin a Saga haenen bur annisgwyl, ond holl-allweddol,  i ddrama dywyll The Bridge.

Cawn hefyd, mond obeithio y caiff y dirgelwch mwyaf un ei datrys,  sef hanes pom-pom colledig het wlanen Mathias.

Llongyfarchiadau mawr i bawb ar chwip o gyfres werth chweil; wna i fyth ymweld â Cheredigion yn y dyfodol  heb ystyried Y Gwyll.

Mae modd ail-wylio’r gyfres wrth fynd i wefan S4/Clic. Cliciwch yma am fanylion pellach.

*Mae’n flin gen i, dwi ddim yn bwriadu unrhyw amharch, ond mae’n anodd iawn gen i anghofio enwau cymeriadau eiconig yr actorion gwych hyn o Pobol y Cwm. Triais i ail-wylio Y Gwyll o’r cychwyn cyntaf i gael cofio enwau’r cymeriadau yn iawn, ond roedd mor araf nes i mi roi’r gorau iddi’n ddiamynedd tost.

Cafodd y cofnod ei gyhoeddi yn Adolygiad, Teledu. Gosod Nod Tudalen i'r ddolen barhaol.

  1. Dywedodd Dafydd Tomos :

    Adolygiad da. Doeddwn i ddim yn malio llawer am unrhyw un o’r brif gymeriadau chwaith. Roedden nhw’n teimlo fel cymeriadau stoc. Dyna pam dwi’n meddwl fod yna olygfeydd mwy credadwy rhwng y cymeriadau llai (ac actorion anghyfarwydd). Heblaw am y bennod olaf wrth gwrs, sef y cryfaf o’r pedwar stori.

    Wnes i fwynhau y gwaith camera a’r awyrgylch, ond wnes i ddim teimlo llawer o densiwn nac emosiwn wrth wylio.

    Er fod angen i ddrama fel hyn anwybyddu llawer o waith ‘go-iawn’ yr heddlu er mwyn symud y stori ymlaen yn gyflym – doedd y golygfeydd o waith yr heddlu ddim yn argyhoeddi fi. Doedd e ddim yn teimlo’n ran naturiol o’r stori, ond yn hytrach yr awdur yn meddwl “reit mae angen cyflwyno fwy o wybodaeth fan hyn a dyma’r heddwas yn dod i esbonio’r wybodaeth union ar yr adeg cywir”. Doedd dim dead-ends neu gwrso sgwarnogod chwaith.. popeth yn dod i law yn gyfleus iawn.

    Dwi’n meddwl fod problem reit sylfaenol gyda cyfres ddwyeithog fel hyn o ran eu gynhyrchu ar gyfer sianel Gymraeg. Yn anorfod, os yw sianel saesneg yn ariannu – y sgript saesneg fydd yn cael blaenoriaeth. A fydd hynny byth mor naturiol a dramodydd yn sgrifennu yn Gymraeg o’r cychwyn. Dadl S4C yw fod hyn yn fan cychwyn i werthu fwy o gynnyrch y sianel dramor. Nid dyna oedd hanes rhaglenni DR o Denmarc. Does ganddyn nhw ddim llawer mwy o arian ar gyfer drama nag S4C ond fe wnaethon nhw gynhyrchu cyfres 20 pennod The Killing yn eu iaith brodorol yn 2007 cyn gwerthu’r gyfres i’r BBC, pedair mlynedd yn ddiweddarach.

    Mae DR yn dewis eu rhaglenni drama yn ofalus ac yn meithrin talent newydd, yn enwedig awduron.

    Yr un oedd hanes y Wallander gwreiddiol o Sweden. Os yw cyfresi wedi eu cynhyrchu yn dda, gyda storïau bachog a plot sy’n cadw rhywun i ddyfalu, dyna fydd yn creu y potensial mwya o ran gwerthu rhaglenni ymlaen i wledydd eraill.

  2. Dywedodd lowrihafcooke :

    Diolch Dafydd am yr ymateb ystyriol, diddorol iawn. Dwi’n cofio holi’r actor a’r cyfarwyddwr (a’r datblygwr syniadau) Oz Zehavi o Israel mewn sesiwn q&a yng ngwyl Iris y llynedd sut oedd egluro llwyddiant aruthrol gwlad gymharol fechan fel Israel wrth allforio cynifer o gysyniadau cyfresi teledu – In Treatment, Homeland a Hostages yn eu plith – i gael eu darlledu, a’u trosi gan farchnad mor enfawr a’r Unol Daleithiau. Nid gwleidyddiaeth, na dylanwad y lobi Iddewig-Americanaidd oedd ei ateb, ond yn syml, cynhyrchu straeon gwreiddiol a gonest, sy’n gwbl driw i’r diwylliant dan sylw, ac mae na siawns da y gallai hynny daro deuddeg gyda gweddill y byd.

  3. Dywedodd Haf :

    Cytuno gant y cant gyda Dafydd a gyda llawer o bwyntiau Lowri. Ond araf a di-fflach ac heb densiwn na dim byd newydd i gynnig ag eithrio’r golygfeydd o’r tirwedd gwych oedd hi yn fy marn i. A phwy oedd yn cyfieithu’r sgript? Bois bach! Dwi’n meddwl bod ein disgwyliadau o gynnyrch Cymreig mor isel erbyn hyn bod unrhywbeth hanner da yn cael ei glodfori. Hoffwn weld S4C yn defnyddio ysgrifennwyr a chwmniau newydd i greu gwaith arloesol fel ein cyfeillion HBO ac AMC yn hytrach na dilyn y praidd.

  4. Hysbysiad: Adolygiad Teledu: The Bridge (BBC4) | Lowri Haf Cooke

  5. Hysbysiad: Adolygiad Teledu: Y Gwyll (Cyfres 2, Pennod 1) | Lowri Haf Cooke

  6. Hysbysiad: Adolygiad Ffilm: Yr Ymadawiad (The Passing) | Lowri Haf Cooke

  7. Hysbysiad: Picnic at Hanging Rock yn 40: Gwers i Gymru gan Awstralia | Lowri Haf Cooke

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s