Adolygiad Ffilm: Mandela – Long Walk To Freedom (12)

Mandela Long Walk To Freedom Y Sêr: Idris Elba, Naomie Harris

Y Cyfarwyddo: Justin Chadwick

Y Sgrifennu: Addasiad sgript William Nicholson o’r hunangofiant Long Walk to Freedom gan Nelson Mandela (1995)

Hyd: 146mun

Adolygais Mandela: Long Walk To Freedom ar raglen Dewi Llwyd ar BBC Radio Cymru ar fore Sul, Ionawr 5ed, 2013. Cliciwch yma i wrando eto.

Lai na mis wedi marwolaeth Nelson Mandela ceir cyfle da i ddeall-cyd-destun ei fywyd yn ffilm fawr gyntaf 2014. Serch ei hyd – mae Mandela: Long Road To Freedom yn para bron i ddwyawr a hanner – mae’n gadael y gwyliwr yn dymuno gweld mwy.

Yn portreadu Mandela y mae Idris Elba, y Llundeiniwr sydd fwyaf adnabyddus am chwarae’r ditectif Luther ar BBC1, a Stringer Bell yn nrama deledu HBO The Wire. Dyw e ddim byd tebyg i gyn-arlywydd De Affrica, ond mae ei bresenoldeb, a’i acen, yn argyhoeddi trwyddi draw.

Cychwynnir yn y veld yn ardal Qunu, lle ganed Mandela ym 1918 yn ddisgynnydd i deulu brenhinol  llwyth Thembu. Eglurir fod ei enw gwreiddiol, Rolihlahla, yn golygu ‘mwddrwg’  neu ‘troublemaker’, ac fe’i ddangosir yn bugeilio yn chwe mlwydd oed.

Ymhen dim, cawn ein trawsblannu i Johannesburg 1948, lle yn ddeg ar hugain oed, roedd Mandela yn bartner yng nghwmni cyfreithiol croenddu cynta’r wlad.

Rhaid gwibio braidd dros linell amser ei fywyd; ei briodas gyntaf ag Evelyn Mase, er enghraifft,  a ddioddefodd wrth i weithgarwch Mandela gynyddu gyda’r ANC. Ond profwn hefyd ei gyfarfyddiad trydanol gyda’r weithwraig gymdeithasol Winifred Madikizela, ym 1958 – ennyd o chwant a esgorodd ar chwyldro mawr.

Tan 1960, bu Mandela o blaid gweithredu’n heddychlon i sicrhau cydraddoldeb i boblogaeth croenddu De Affrica. Ond yn dilyn cyflafan Sharpeville- lle bu farw 69 o brotestwyr mewn gwaed oer – ymunodd y cyfreithiwr ag adain filwrol yr ANC, gan droi  yn gynyddol at drais. Fel milwr guerrilla bu’n gyfrifol am arwain ymgyrch ffrwydriadau i brotestio yn erbyn polisiau hiliol y Llywodraeth. Yn 1963, arestiwyd Mandela a’i gyd-ymgyrchwyr dan gyhuddiad difrifol sabotage, ac fe’u dedfrydwyd i dreulio gweddill eu hoes yng ngharchar Ynys Robben oddi ar arfordir dinas Cape Town.

Canolbwynt y ffilm yw ei flynyddoedd dan glo, y cyfnod a’i ffurfiodd yn wleidydd o fri. Mandela wrth gwrs yw teitl y ffilm, ond mae’n werth pwysleisio y cawn ni gyfle i werthfawrogi yr aberth anferthol wnaeth ei ail-wraig, Winnie, dros yr achos yn ogystal.

Tra cafodd Nelson bron ei sancteiddio am ei oddefgarwch,  a’r maddeuant a ddangosodd i’w elynion yn dilyn ei saith mlynedd ar hugain dan glo, llabyddiwyd Winnie yn llwyr am gael ei radicaleiddio wrth ddelio’n ddyddiol a thrais y strydoedd – a’i herledigaeth ei hun.

Mae’r ffilm ddynol hon yn mynd i bellafion mawr i ddangos ôl yr un aberth ar uniad y pâr. Dangosir y ddau fel meidrolion,  llawn rhinweddau a gwendidau ; yn ogystal â’r paffiwr golygus oedd yn hit gyda’r merchec, gwelwn Nelson fel godinebwr ac yn curo’i wraig gyntaf, ac mae Naomie Harris (Skyfall) yn arbennig o dda fel y wraig a fynnodd ddyfalbarhau.

Crynodeb, wrth gwrs, yw’r ffilm o gyfrol anferthol sydd bron i wyth gant o dudalennau o hyd, ac sy’n gorffen adeg etholiad Mandela fel Arlywydd ym 1994. Ni chrybwyllir gymhlethdodau cyfredol y wlad, na’r digwyddiadau a bortreadir yn y ffilm Invictus (2010) gan Clint Eastwood, adeg Pencampwriaethau Rygbi’r Byd 1995.

Yn anochel felly, mae’r ffilm yn gorffen yn rhy fuan, ac yn waeth na hynny, i gyfeiliant cân newydd gan U2. Ond mae’n ymgais lwyddianus i gyflwyno hanes y dyn – ac nid y sant – a drawsnewidiodd gwrs cyfiawnder De Affrica am byth.

I’r rheiny ohonoch a gyffyrddwyd i’r byw gan farwolaeth Mandela gwta fis yn ôl, ceir yma wers hanes rhyfeddol o gytbwys, a biopic amserol iawn.

Y Sgôr terfynol* cookie_law_eucookie_law_eucookie_law_eubite- 010

*Mae’r sgôr yn seiliedig ar y system sêr, gyda 5 Cookie yn cynrhychioli’r marc gorau ac 1 Cookie yn cynrhychioli’r gwaethaf. Mae 3 Cookie a hanner yn cyfateb i 7 allan o 10.

Cafodd y cofnod ei gyhoeddi yn Adolygiad, Ffilm. Gosod Nod Tudalen i'r ddolen barhaol.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s