Adolygiad Teledu: The Bridge (BBC4)

Bron Broen

Byddaf yn trafod apêl llenyddiaeth Sgandinafaidd ar raglen Stiwdio BBC Radio Cymru am 2pm ar ddydd Iau Chwefror 6ed, yna’n rhannu hanes fy mhenwythnos yng ngŵyl Nordicana ar Sam ar y Sgrîn ar S4C ar nos Wener am 9.30pm.

Ar ddechrau mis Chwefror ces i benwythnos wrth fy modd wrth fynychu gŵyl Nordicana yn Llundain. Dyma ŵyl sy’n dathlu ffuglen, teledu a ffilm o Sgandinafia, ag iddi apêl arbennig i’r rheiny sy’n hollol nyts am Nordic Noir.

Ymysg uchafbwyntiau’r ŵyl oedd cael clywed rhai o sêr ac awduron y maes yn trafod y straeon a’r cymeriadau gwych sydd wedi gafael yndda i – a miloedd o Gymry eraill – dros y blynyddoedd dwetha.

Ymhlith y rheiny yr oedd Birgitte Borgen – yr actores Sidse Babbett Knudssen – ac awdur y ddrama honno, Adam Price, ynghyd â’r Kurt Wallander gwreiddiol o Sweden, Krister Henriksson. Ond â hithe’n benwythnos arbennig iawn yn hanes ail gyfres Bron / Broen (The Bridge), pleser pur oedd gwylio’r ddwy bennod olaf yng nghwmni Martin (Kim Bodnia) a Saga (Sofia Helin).

Lowri Cooke a Car Saga

Fel y gwelwch yn glir, ro’n i’n wên o glust i glust wrth gael tynnu’n llun gyda Porche brownwyrdd Ditectif Saga Norén. Ond lai na dwyawr yn ddiweddarach , torrodd fy nhalon fach yn ddwy, wrth i’r gyfres orau eto ddod i ben.

Efallai fod hynny’n swnio braidd yn eithafol – mae’n wir, dwi dal ar dir y byw – ond dim ond cyfres arbennig iawn sy’n hawlio tudalen flaen The Times.

The Times Saga Noren

Fel cynifer o straeon ditectif eraill, trosedd a chosb sydd yn y fantol – ond bywydau dau dditectif gwrthgyferbyniol sydd wrth galon The Bridge. Ym mhennod ola’r ail gyfres , cafwyd troad torcalonnus yn y gynffon, wrth i gyfiawnder a chyfeillgarwch fynd benben â’i gilydd.

I’r rheiny yn eich mysg sydd dal heb brofi bleserau Bron / Broen ceisiaf fy ngorau i’w gwerthu i chi.

Yn ystod y gyfres gyntaf gorfodwyd Martin Rohde o Gopenhagen (yn Nenmarc) a Saga Norén o Malmö (Sweden) at ei gilydd i ddatrys llofruddiaeth erchyll, sef corff a ddarganfuwyd hanner ffordd union rhwng Denmarc a Sweden ar Bont Øresund sy’n uno’r ddwy wlad. Agorodd yr ail gyfres â golygfa o longddrylliad oddi ar union yr un bont, gan olygu aduno’r ddau dditectif gwrthgyferbyniol unwaith yn rhagor.

The Bridge Series 2

Mae’r ddau ddirgelwch yn cynnwys straeon sy’n cyffwrdd â phroblemau cymdeithasol a themau geowleidyddol, ond canolbwynt y gyfres yw perthynas Saga a Martin, sy’n ysgafnhau cryn dipyn ar ddrama dywyll dros ben. Does dim rhamant fel y cyfryw, ond cyfeillgarwch mawr sy’n dyfnhau rhwng dau gymeriad gwahanol sy’n cynrhychioli nodweddion diwyllianol eu dwy wlad.

Mae Martin yn arth mawr cyfeillgar o foi a dyn teulu emosiynol tu hwnt, tra fod Saga yn graff ac yn gaeth i’r gwaith ac yn amlwg ar y sbectrwm Awtistiaeth. Mae hi’n dda i ddim wrth drin teimladau pobol eraill, ond mae hynny’n caniatau’r cymeriad i gael get-awê llwyr wrth holi’r cwestiynau hynny na fyddai neb arall yn meiddio eu holi.

Dilynodd y ddwy gyfres yr un patrwm, fwy neu lai, wrth gyflwyno terfysgwyr twyllodrus wnaeth arwain ein arwyr annisgwyl ar gyfeiliorn llwyr. Ond wrth i’r diwedd neshau, trodd y ‘whodunit’ yn stori eilradd wrth i drasiedi mwy daro’r gwyliwr fel gordd.

Saga The Bridge

Ro’n i’n un o blith miliwn a hanner o bobol brofodd ddiweddglo trydanol The Bridge, sy’n dilyn llwyddiant cyfresi eraill o Sgandinafia ar BBC 4 – nifer o’r rheiny wrth gwrs (gan gynnwys Borgen a Forbrydelsen / The Killing) â phrif gymeriadau benwyaidd wrth y llyw.

Borgen

The Killing

Mae’r term Nordic Noir yn awgrymu straeon go dywyll ac mae’n wir fod na bwyslais mawr ar gyfresi ditectif, ond mae’r ffenomenon wedi ehangu i gynnwys straeon gwleidyddol fel Borgen o Ddenmarc, a hanes teuluol Arvingerne / The Legacy sydd yn darlledu ar deledu Prydain nes ymlaen eleni.

Ond paham fod hyn o ddidordeb i ni Gymry ? Dau beth yn benodol…

Yn gyntaf cafodd cyfres Y Gwyll ei hysbrydoli’n bennaf gan lwyddiant ac aestheteg y cyfresi hyn, ac yn dilyn ei darllediad ar S4C a BBC 1 Cymru, caiff ei throsiad Saesneg, Hinterland, ei dangos ar BBC4 a sianel DR (sef ffatri greadigol nifer o’r cyfresi hyn) yn Nenmarc yn ystod 2014.

Yn ail, rhaid ystyried goblygiadau hir-dymor llwyddiant aruthrol sianel BBC 4 i ddenu cannoedd o filoedd o wylwyr am 9 o’r gloch bob nos Sadwrn, wrth gynnig cyfres o straeon gafaelgar wedi’u hisdeitlo – heb sôn am boblogrwydd gŵyl fel Nordicana. Yn y bôn mae’n arwydd o newid diwyllianol mawr ym mhatrwm gwylio cynifer o bobol Prydain, gan awgrymu na fydd y syniad o wylio cyfresi Cymraeg yn beth mor astrus i’r un math o gynulleidfa dros y blynyddoedd i ddod.

Mae gyda sianel DR – sy’n comisiynu’r dramau hyn – gyllideb cymharol ag S4C, ac mae ganddynt siarter a briff cyffelyb fel darlledwyr gwasanaeth cyhoeddus. Ynghyd â rhaglenni o bob math sydd yn gorfod plesio pawb mae canran fechan o’r gyllideb yn mynd tuag at greu drama.

Cyfrinach llwyddiant eu polisi drama diweddar yw mai gweledigaeth yr awdur sydd wrth galon bob cyfres – a bod rhaid i’r cyfresi hyn fod yn gyfoes, yn wreiddiol (ac nid wedi’u haddasu) ac yn adlewyrchu bywyd go-iawn yn Nenmarc heddiw. Fel S4C hefyd gwneir defnydd o’r un pwll go gyfyng o actorion, gan olygu fod nifer o’r un actorion i’w gweld yn amryw o’r cyfresi hyn – yn yr un modd  â chroesbeiliad Y Gwyll a Teulu a Pobol y Cwm.

Yn y bôn beth mae’r cyfresi, ffilmiau, a llyfrau hyn i gyd yn eu cynnig yw straeon da, cymeriadau cryf, sy’n gafael o’r cychwyn cyntaf – mae nhw’n aml yn delio â’r tywyllwch cudd sy’n llechu islaw diwyllianau mwyaf gwaraidd, cyfoethocaf a hapusaf y byd.

Mae na archwaeth anhygoel ymhlith gwylwyr i fuddsoddi mewn cyfresi deallus, sydd ddim yn cynnig popeth ar blât – mae hynny’n sicr yn egluro llwyddiant Breaking Bad a Mad Men yn yr Unol Daleithiau.

I dyrchu hyd yn oed yn ddyfnach i’r maes, mae na amwysedd moesol mawr yn perthyn i bob un o’r gweithiau hyn, ac mae’r cymeriadau bydysawdol yn cynnig drych i ragrith ein diwylliant ni.

Mae hynny yr un mor wir, wrth gwrs, am lenyddiaeth Nordic Noir, gan gynnwys gwaith gan awduron fel Stieg Larsson, Jo Nesbø a Henning Mankell.

Ond wrth gwrs , dyw Nordic Noir heb ddod o nunlle; ystyriwch weithiau’r dramodydd Henrik Ibsen ac Y Sgrech gan Edvard Munch, heb sôn am oeuvre sinematig Ingmar Bergman; pencampwyr byd, un ag oll, wrth fynegi argyfwng gwacter ystyr!

Caiff hyd yn oed plant y gwledydd hyn eu trwytho yn chwedloniaeth Trolls hyll, gan gynefino ag amherffeithrwydd o oedran ifanc. Mae’n ddifyr nodi hefyd i Sofie Helin yn The Times (wrth drafod dylanwadau Saga Noren) awgrymu’n gryf fod prif arwres llancesi Llychlynaidd – Pippi Hosan Hir – yn byw â’r cyflwr ADHD.

Pippi Langstrump

I’r rheiny sy’n tybio fod straeon realistig mor dywyll a dirfodaethol yn debygol o annog pwl o isleder ymysg y gwylwyr, y gwrthwyneb sy’n wir, wrth i’r cyfresi hyn gynnig cysur mewn byd di-hîd, a’r sicrwydd nad oes rhaid bod yn berffaith na chonfensiynol.

Dros y penwythnos darganfuais cymaint am y modd y llwyddodd y ffenomenon Nordic Noir i ddenu sylw  gweddill y byd. Ac nid yw’n debygol o golli stêm, wrth ehangu’n organig i ddatblygu straeon bydysawdol o bob math.

Y gyfres nesa dwi methu aros i’w dilyn yw llwyddiant diweddara DR , sydd i’w dangos ar Sky Arts eleni , sef drama deuluol The Legacy / Arvingerne.

The Legacy Arvingerne

Cafodd eisoes ei cham-ddisgrifio fel croesbeilliad o Downton Abbey a ffilm The Ice Storm, wrth i gyfrinachau teulu cyfoethog ger Copenhagen gael eu datgelu’n raddol bach.

Ma’r drama yn cychwyn wrth i’r artist oedrannus Veronika Grønnergard ddarganfod fod arni ganser, a dilynwn sgil-effeithiau ei marwolaeth ar ei holl ddisgynyddion. Cyfeirir yn ôl at fagwraeth anghonfensiynol ei phlant, ar hyd y 60au a’r 70au, wrth i ddatgeliadau annisgwyl darfu ar eu bywydau am byth.

The Legacy

Erbyn diwedd y bennod gyntaf – a brofais mewn sesiwn yn Nordicana – ro’n i’n swp o ddagrau mawr; ces fy hudo o’r teitlau trawiadol tan y diwedd un. Plethwyd wleidyddiaeth cecru teuluol gyda chanser a chelf, a treiddiwyd i gymhlethdodau mawr sy’n debygol o ddwyshau – a hawlio’n teyrngarwch – ar hyd y gyfres.

Cafodd y cofnod ei gyhoeddi yn Adolygiad, Llenyddiaeth, Teledu. Gosod Nod Tudalen i'r ddolen barhaol.

2 Ymateb i Adolygiad Teledu: The Bridge (BBC4)

  1. Dywedodd sgentilyfrimi :

    The Bridge oedd y gorau erioed, be wnawn ni hebddo fo. Swn i ‘di bod wrth y modd yn eistedd yn y car yna hefyd. Edrych ymlaen felly at Arvingerne felly, diolch am y wybodaeth.

  2. Hysbysiad: Hygge | Lowri Haf Cooke

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s