Adolygiad Theatr: Dros y Top (Theatr Bara Caws)

Dros y Top

Mae na ddybryd angen sioe gomedi sgetsus ar S4C, ac mae’r cast delfrydol ar daith ar hyn o bryd. Ond ag ystyried y talent, efallai na fyddai teledu’n apelio, mewn cymhariaeth â gwefr theatr byw.

Dyma’r ail waith i mi brofi sioe rifiw gan griw craidd newydd Theatr Bara  Caws- cyfle euraidd rwy’n eich annog chi gyd i’w sawru yn syth . Mae na ddoniau unigol arbennig ar waith, ond pan ddaw’r pump actor disglair ynghyd, mae na alcemi pur sydd – yn syml – yn rhaid ei brofi.

Aildaniodd Hwyliau’n Codi y llynedd yr ysfa ymysg cynulleidfaoedd Cymraeg  i werthfawrog ‘rifiw gymunedol o’r hen deip’, ac felly eleni cafodd y pump fynd Dros y Top. A hithau’n flwyddyn llawn ddigwyddiadau i nodi canmlwyddiant dechrau’r Rhyfel Byd Cyntaf,  dyma gyfle i archwilio’i heffaith ar y Cymry Cymraeg.

Ar brydiau mae’r sioe’n dwyn elfennau gorau y gyfres deledu Blackadder Goes Forth, wrth wyro rhwng abswrdiaeth llwyr ag ing maes y gad. Ond mae’r modd y cyflwynir y cyfan, wrth bendilio’n chwim rhwng y llon a’r lleddf, yn dyfnhau profiad dwys sydd eisioes  yn bwerus dros ben.

Gadewir y gwyliwr yn dymuno darganfod rhagor, a rhaid llongyfarch y criw – a’r cyfarwyddwr Betsan Llwyd- am hynny.

Cychwynnir â delwedd drawiadol o bump mewn lifrai brown yn gafael mewn bidog yr un; golygfa a dwysheir gan oleuo grymus a choreograffi cain. Amneidia’r pump ymlaen rhyw ganrif i rannu gwers hanes â ni, a rhennir gwreiddiau’r rhyfel trwy gyfres o ganeuon sionc.

Fe’n cyflwynir i galon y stori, y dychwelir ati trwy gydol y sioe; tri ffrind ysgol ar drothwy trawsnewid mwyaf eu bywydau.

Daearu’r wleidyddiaeth wna’r ffrindiau bore oes, a phegynnu’r profiad o ryfel, wrth i Evan (Gwion Aled)  ymuno â’r fyddin, gan adael Lewys (Carwyn Jones) yn wrthwynebydd cydwybodol, ac yn alltud yn ei bentref ei hun. Cydymdeimlo â’r ddau wna Mari (Rhian Blythe),  gyda’i bryd ar fynd yn Suffragette, cyn iddi hithau fynd yn nyrs a byw ei hunllef ei hun.

Llwydda’r tri i’n hatgoffa mor ifanc, a delfrydol, oedd pawb aeth i ryfel dan wenu, wrth i nifer y meirwon gynyddu ar y bwrdd du gerllaw.

Caiff y  tri actor gyfle i ymestyn eu doniau wrth chwarae rhannau hollol wahanol, gyda Field Marshall Hague honco bost Rhian Blythe yn serennu. Ond cwbl anheg fyddai hepgor y lleill – caiff pawb yr un cyfle cyfartal; yn wir, collais gownt ar y nifer o is-gymeriadau cofiadwy.

Pwy wyddai, er enghraifft – ag eithrio’i blant bach – fod Rhodri Siôn yn gystal pypedwr? Mi wyddwn ers oes ei fod yn ganwr gwerth chweil, ond sôn am lais, a phresenoldeb; fel Leopold y gyrrwr- a gafodd fai ar gam- a diafol mewn gwasgod goch.

O ran amseru comig, yr roedd pawb ar dân , diolch i sgript hynod ddeifiol a siarp, a cynigodd Carwyn Jones ddosbarth meistr fel chwip o gadfridog clogyrnaidd.

Esblygiad a gafwyd gan Mirain Haf o fam llawn galar y llynedd – dynes dlawd oedd yn deall hen ddigon i amau’r iaith Saesneg.

Roedd yr actores ar ei gorau mewn coron driphlyg o ran wrth ymgiprys â thriawd mewn tribiwnlys; Robert Roberts y cigydd, William Williams y swyddog, a’r gweinidog Griffith Griffiths. Yn wir, ei phartneriaeth odidog â Gwion Aled wnaeth ddwyn y sioe i mi, wrth ddedfrydu’i cyd-Gymry i’w tranc ar ffurf ‘Sioned Grug’.

Rhoddir lle i leisiau lleol ar bob cam o’r daith; yn neuadd Llanofer, Caerdydd, cafwyd cyflwyniad gan or-wyr cyn-filwr o’r Cymoedd, a atalnodwyd gan fersiwn drillais hardd o Ar Lan y Môr.

Chalwyd pedwaredd wal y theatr yn rhacs, wrth i’r actorion gyfathrebu â’r dorf, i’n hatgoffa o ffeithiau moel y Rhyfel Mawr.

Nid mwynhad a gafwyd wrth wylio’r sioe hon, ond gwerthfawrogiad o gynhyrchiad tan gamp, a choffhàd amserol i dwyll ac oferedd rhyfel.

Mae Dros y Top yn parhau ar daith genedlaethol tan ddechrau mis Mai, gan ymweld â Neuadd Goffa Cricieth (Ebrill 16eg),  Theatr Fach Llangefni (Ebrill 17eg), Theatr Clwyd (Ebrill 22-23ain), Canolfan Ucheldre Caergybi (Ebrill 24ain), Neuadd John Ambrose Rhuthun (Ebrill 25ain), Ysgol Uwchradd Botwnnog (Ebrill 26ain) , Neuadd Llanegryn ger Tywyn (Ebrill 29ain), Ysgol y Moelwyn Blaenau Ffestiniog (Ebrill 30ain), Galeri Caernarfon (Mai 1-2il) a Theatr Twm o’r Nant Dinbych (Mai 3ydd). Cliciwch yma am ragor o wybodaeth.

Cafodd y cofnod ei gyhoeddi yn Theatr. Gosod Nod Tudalen i'r ddolen barhaol.

2 Ymateb i Adolygiad Theatr: Dros y Top (Theatr Bara Caws)

  1. Dywedodd Amelia Davies :

    Cytuno’n llwyr gyda’ch sylwadau Lowri…roeddwn yn fy nagrau erbyn y diwedd, ond wedi chwerthin yn dawel hefyd, a rhyfeddu at ddoniau’r cast i gyd wrth newid o un golygfa i’r llall mor rhwydd a mor gredadwy. Campwaith..a’r math o theatr dwi’n mwynhau. Roedd y canu’n fendigedig hefyd.

  2. Hysbysiad: Adolygiad Theatr: Hogia Ni – Yma o Hyd (Theatr Bara Caws) | Lowri Haf Cooke

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s