Adolygiad Theatr: Y Tŵr (Invertigo Theatre Company)

Y Twr

Adolygais Y Tŵr ar raglen Dewi Llwyd ar Fore Sul, Chwefror 8ed 2015 ar BBC Radio Cymru. Cliciwch yma i wrando eto.

Am 7.30 p.m. ar nos Lun y 7ed o Awst 1978 yn Theatr Newydd Caerdydd, llwyfanwyd Y Tŵr gan Gwenlyn Parry am y tro cyntaf erioed i gynulleidfa o bron i fil o bobol. Ychydig oriau cyn  hynny ges i ngeni, filltir i ffwrdd, ac mae’r ddrama wedi nilyn i fyth ers hynny.

Fe astudiais y ddrama eiconig hon ar gyfer fy Lefel A, yn ystod cyfnod ansicr fy arddegau;  fe’n nieithriwyd bryd hynny gan ddrama astrus ac abswrd, llawn amwysedd ac ofn a phryder.

Cyflwynir taith bywyd mewn tŵr tri llawr, a esgynnir gan gariadon di-enw. Dilynir eu perthynas fel gŵr a gwraig, o’u hieuenctid hyd eu henoed – a thu hwnt..

Yn fy swydd gyntaf un, ces brofi’r un ddrama o’r newydd fel ymchwilydd i raglen ddogfen BBC Cofio Gwenlyn. Diolch i ddadansoddiad pellach, lleddfwyd fy amheuon gwreiddiol am y darn, ond rhaid cyfaddef, ni chynhesais ati o gwbl.

Yn wir, wnes i’m llawn werthfawrogi Y Tŵr tan nawr, tua dechrau fy ‘ail act’ innau, diolch yn bennaf i lwyfaniad ffres ac afieithus gan gwmni Invertigo Theatre.

Dyma gwmni aeth ati i gyfeithu Saer Doliau – drama gynharach gan Gwenlyn Parry – i’w chyflwyno i gynulleidfa ddi-Gymraeg yn Theatr Finborough Llundain. Yn dilyn yr ymateb ffafriol yn 2013, aethpwyd ati i ail-lwyfannu Y Tŵr.

P’run ai oeddech chi’n rhan o’r gynulleidfa ar gyfer y cynhyrchiad cyntaf un – dan gyfarwyddyd David Lyn yn ’78- neu yn y dorf ar gyfer dehongliadau Ceri Sherlock, Graham Laker neu Jeremy Turner, mae i bob cyfnod fersiwn gofiadwy o’r ‘Tŵr’.

Ond yr hyn sy’n cynnig her pellach gyda chlasur Gwelyn Parry yw ceisio darbwyllo’r dorf dan sylw fod cymeriadau’r Llanc/Merch, Gŵr/Gwraig a Hen Ŵr/ Hen Wraig yn perthyn i actorion amgenach na John Ogwen a Maureen Rhys – y pâr priod o Fangor sy’n dal i daenu’u cysgodion maith dros Y Tŵr.

Llwyddodd Steffan Donnelly a Catherine Ayers i danio’r awch ymysg aelodau torf Chapter i ddilyn rhamant anwastad y pâr, a chanfod eu hunain o’r newydd mewn nyrs a thrydanwr. ‘Dyma’n hamser ni’ oedd bloedd y Ferch wrth gyrraedd ‘llawr gwaelod’ yr act gyntaf – gan siarad hefyd ar ran Invertigo Theatre.

Diolch i gyfarwyddo chwim a chwareus Aled Pedrick, cafwyd ymdriniaeth ddiddorol o’r darn. Cyflwynwyd elfennau synhwyrus coreograffi dawns i olygfa ryw yr act gyntaf, a chryn ddireidi i ffrae gyntaf yr ail act. Wrth i’r Gŵr a’r Wraig ‘berfformio’ eu rhannau ystrydebol gyda thafod yn sownd mewn boch, chwaraewyd â’r syniad mai dadl barhaus yw bywyd i bâr priod canol oed.

Cadarnhawyd ar hyd y cynhyrchiad hwn mae chwarae plant ydym oll wrth straffaglu trwy fywyd cyhyd. Atseiniodd sain chwerthin plentyn yn ystod pob ‘egwyl’ wrth i’r cymeriadau esgyn y grisiau rhwng pob act.

Fe grewyd y grisiau hynny o flychau aml-bwrpas a symudwyd yn barhaol ar hyd y llwyfan, fel gêm o chess di-ddiwedd. Fe’m hatgoffwyd hefyd o’r ddelwedd o gyfnewid cadeiriau ar fordaith y Titanic, i ddenu’r sylw rhag y diweddglo anochel.

Dygodd y blychau hollbresennol flociau babi i gof, i gynorthwyo gyda’r ABC. Ond wedi i’r LLanc a’r Ferch ddysgu’r wyddor yn drylwyr, dechrau rhannu’u dyheadau â’i gilydd a cheisio cyfathrebu’n glir yn eu hieuenctid, aiff pethe’n ffradach rhwng y Gŵr a’r Wraig erbyn cyrraedd canol oed. Haws o lawer gan y ddau yw troi clust fyddar i’w gilydd pan fydd siomedigaethau’n drech ar y berthynas.

Camp fawr y dramodydd yn achos Y Tŵr oedd gosod deialog naturiol mewn sefyllfa swreal, gan gyfosod bywyd bob-dydd â’r Theatr Abswrd.

Yn wreiddiol, tafodiaith Arfon a berthynai i’r ddau, ond yma, Deheuwraig yw’r Ferch. Fel yn achos cyfres deledu Gwenlyn Parry a Rhydderch Jones,  Fo a Fe , mae acenion yn cynnig haenen pellach o ymwahaniad. Gallai’r cwmni fod wedi gallu gwneud tipyn mwy gyda hyn, wrth ategu at ddieithriad y ddau.

O ran cynnwys y sgript, mae ambell linell wedi dyddio cymaint nes iddynt swnio braidd yn ddiniwed. Ond yr un mor oesol ydy’r frwydr barhaus rhwng Gŵr a Gwraig y cartref, a’r gweithle.

Y ferch sydd ar y blaen trwy gydol y darn, gyda’i hyder a’i synnwyr cynhenid; y mae’r dyn yn fabi mami am gyfnod maith,  tan ei act eofn, olaf un. Diolch i berfformiadau pwerus yn y rhan dyngedfennol hon, datgelwyd elfen ddynol i ddrama dirfodol.  Ac fel wylo afreolus gan blentyn bach, sain gyddfol, hollol reddfol, a gafwyd o’r llwyfan, wnaeth gyffwrdd i’r byw tua’r diwedd.

Wrth i’r dagrau ddod i ben daeth y llen i lawr ar gynhyrchiad campus o’r Tŵr. Cadarnhawyd statws y ddrama fel clasur Cymraeg diolch i gyffyrddiadau ffres a chyfoes. Mae cwmni Invertigo Theatre yn griw llawn gallu a brwdfrydedd ac maent yn haeddu pob clod y tymor hwn.

Am ragor o wybodaeth, ewch i wefan Invertigo Theatre.

Cafodd y cofnod ei gyhoeddi yn Adolygiad, Theatr. Gosod Nod Tudalen i'r ddolen barhaol.

Un Ymateb i Adolygiad Theatr: Y Tŵr (Invertigo Theatre Company)

  1. Hysbysiad: Adolygiad Theatr: Drych (Frân Wen) | Lowri Haf Cooke

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s