Adolygiad Theatr: Mwgsi (Cwmni Frân Wen)

IMG_2706

Pur anaml y bydda i’n gadael sioe yn siomedig iawn am nad oedd hi’n ddigon hir. Ond ges i fy hudo i’r fath raddau gan sioe newydd Cwmni Frân Wen, nes i mi ddigio ei bod mond gwta awr o hyd. Gallwn yn hawdd fod wedi treulio cryn dipyn rhagor ym myd Mwgsi; hafan freuddwydiol o hardd, serch testun gwenwynig y darn.

Addasiad, i raddau,  yw’r sgript (gan Manon Steffan Ros), o gyfres cignoeth o flogbostiau a gyhoeddwyd gan Megan Davies o Bwllheli yn 2015. Penderfynodd hithau fwrw’i bol ar-lein ar ôl darganfod fod arni ganser lymffoma Hodgkin, a hithau newydd droi’n 18 oed. Mae’r sioe felly’n dilyn ei siwrne ‘hi’ trwy gyfnod heriol, a thu hwnt.

Mae’r cynhyrchiad arbrofol yn archwilio ffyrdd newydd o gyfleu taith gorfforol, a meddyliol o’r fath. Dibynwyd yn helaeth ar ystumiau dawns, cerddoriaeth a thafluniadau i archwilio teimladau o bob math. Ond peidiwch ag ymateb i’r geiriau ‘arbrofol’ nag ‘archwilio teimladau’ wrth wingo, a phenderfynu fod hon yn sioe sy’n werth i chi ei hosgoi.

Am un peth, mae’r agoriad estynedig yn cynnig symffoni i’r synhwyrau, sy’n ein denu i fyd afreal. Dyna ydy byw a chanser, i’r claf a’u caredigion; rhyw fath o gyflwr o oresgyniad bisâr. Tra bod y byd ‘go-iawn’ yn mynnu’ch plagio a rhuthro heibio, rhaid delio’n ddyddiol ag ansicrwydd mawr.

Wedi cychwyn myfyriol yn dilyn patrymau golau celfydd iawn, ac amsugno’r gerddoriaeth gyfareddol, daw tair merch ifanc, eithriadol o hardd, i gyfarch y dorf. Wrth iddynt anadlu’n ddwfn, cawn ein hypnoteiddio’n llwyr, gan ymuno a’u rhythm nhw yn ara bach. Mari (Mirain Fflur) yw un, neu ‘Mwgsi’ i’w theulu, a Greta (Catrin Mara) yw ei ffrind gorau hi. Mae’r drydedd (Ceri Elen) yn ffrind di-enw, ac yn dipyn mwy anelwig, sy’n holl-bresennol ar hyd y darn.

Terfir ar yr awyrgylch cychwynnol o ‘encil ymwybyddiaeth gofalgar’ gan guriadau disco a dawnsio ffyrnig, gan y dair. Try’r set syml yn glwb nos, gyda’r olygfa’n ddathliad meddwol o ddiwedd cyfnod arholiadau Lefel A. Mae’r merched â’u bryd ar fynd ar wyliau i wlad Groeg am un haf ola’ cyn ymuno â’r byd go iawn. Ond bore wedyn rhaid i Mari wynebu peiriant pelydr X; bu’n fyr ei gwynt, a’n colli pwysau ers tro.  Bu hynny, fe ymddengys, yn achos pryder ers amser i Greta, ond testun balchder i Mari, a’i ‘chysgod’ hardd. Ymhen dim, yn bur anffodus, cawn glywed ganlyniadau’r prawf; mae arni ganser, ac mae’n Kali Nichta ar ei gwyliau Gwlad Groeg.

Am weddill y ddrama, dilynwn daith cyfeillgarwch y ddwy, a chlywn lais achlysurol ei mam. Ond clywn hefyd lais arall, gan bresenoldeb parhaol ar lwyfan; ai angel gwarcheidiol neu ddiafol mewn croen, yw’r ffigwr amwys hwn?

IMG_2705

Cyd-weithiodd y dair actores a’i gilydd yn wych, gan gyd-blethu profiadau cymysg iawn. O sgrechian anifeilaidd i fudandod, yn achos Mirain Fflur, mewn ymateb i’r newyddion, a’r triniaethau cas. Cafwyd haenau o hiwmor lliwiau cleisiau amrywiol, o iaith goch i arsylwadau du bitsh. A daeth Catrin Mara â dyfnder pellach ac aeddfedrwydd i’w rhan fel haden o ffrind orau, sy’n gymysg oll i gyd.

Ond gadawyd marc cwestiwn dros bresenoldeb y drydedd ferch,  y mae Mari yn gyd-ddibynnol arni am gyfnod maith. Fe ddatblygodd yn gymeriad fel a gafwyd yn ffilm The Sixth Sense, y byddai’n gwbl amhriodol i mi ymheleaethu ar hynny oni bai eich bod wedi ei gweld! Ond gyda’i geiriau o gysur ambell waith, a chynghorion gwenwynig ar adegau eraill, tybed  ai cydwybod, neu lais iasol y canser ei hun oedd hi?

Cafwyd cliwiau i’r pos yn achos eu gwisgoedd hardd; ffrogiau tulle andros o brydferth ond bregus, un lliw cnawd gwelw, a’r llall yn ysgarlad cras. Yn nyfnderoedd y boen, gorchuddiwyd Mair yn y ffrog waedgoch, ond wrth iddi hithau gryfhau, diosgodd y ffrog honno, a gwanhau wnaeth ei hefaill milain-mynwesol. Ond amheuthun oedd arsylwi i’r berthynas barhau, wrth i Mair dderbyn y canser  – a hi ei hun – fel rhan o’i chorff ac nid ‘gelyn’ i’w ‘frwydro’, a’i ‘drechu’ (neu ‘golli’ iddo) ar faes y gad.

Yn bendant, cafodd cynulleidfa ifanc Chapter, Caerdydd, fodd i fyw, wrth weld y merched yn ‘cambihafio’ ar lwyfan yn y Gymraeg. Ynghyd â’r dryswch a’r ofn ingol sy’n mynd law-law a’r ias, archwiliwyd ambell ‘bleser’ euog, neu annisgwyl, y profwyd gan y claf; o ymwrthod â geiriau o gydymdeimlad yn llwyr, a throi’n selebriti lleol o fath, cafodd Mari ddiosg ei mwgwd cymdeithasol, derbyniol, ac yngan ffwc o sgrech reddfol, gras.

IMG_2707

Hoffwn yn bendant fod wedi treulio tipyn rhagor â’r dair, a rhan fechan mam Mair, na wyddwn fawr ddim amdani. Fe glywsom ei llais cynnes yn adlewyrchu ambell waith, ond ddim chwarter digon iddi ddatblygu’n gymeriad o gig a gwaed .

Gallai’r ddrama ei hun yn bendant fod wedi hymestyn gryn dipyn hwy, i ni yn y dorf gael cyfnod  i ddygymod a nifer o’r themau. Wedi’n denu ni fewn, daeth y ddrama i ben ar ffurf hanner-ochenaid braidd, gan adael nifer yn holi, oes toriad, ac wedi hynny, ran dau? Fe wn nad oes byth ‘all-clear’ go-iawn, pan fo canser yn y cwestiwn. Ond gobeithio y gellid datblygu Mwgsi ymhellach i gynnwys elfen tipyn cliriach o ‘ryddhad’.

Mae drama Mwgsi (Cwmni Frân Wen) yn parhau ar daith ledled Cymru tan y 23ain o Dachwedd, 2017. Cliciwch yma am wybodaeth pellach.

Ariennir yr adolygiad hwn, fel pob adolygiad theatr arall gen i, gan Gronfa Beirniaid Cymru. Os ydych chi’n gwerthfawrogi adolygiadau proffesiynol o’r fath, ac yn dymuno cyfrannu – fel cwmni theatr, neu unigolyn – at y gronfa i sicrhau adolygiadau pellach, cliciwch yma, am ragor o wybodaeth. 

Cafodd y cofnod ei gyhoeddi yn Uncategorized. Gosod Nod Tudalen i'r ddolen barhaol.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Newid )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Newid )

Connecting to %s