Adolygiad Teledu: Merched Parchus (S4C)

Adolygais Merched Parchus ar raglen Dewi Llwyd ar BBC Radio Cymru ar fore Sul, Ebrill 7ed, 2019. Cliciwch yma i wrando eto.

Pwy arall sy’n gutted bod Fleabag (BBC3) wedi dod i ben – am byth! 😭 – gyda phennod berffaith o amherffaith, ac ail gyfres Derry Girls (All 4) hefyd wedi cloi yr wythnos hon? Dwy gyfres gomig wych, am ferched sy’n gymysg oll i gyd, yn gymeriadau annwyl, ac atgas ambell waith, ond yn bwysicach, sy’n hynod gredadwy…

Wel, clustnodwch ddwyawr o’ch bywyd i binjio ar gyfres Gymraeg . Ie, cyfres Gymraeg, am griw o ferched (ac un dyn hoyw) digon tebyg, ond eto sy’n perchnogi’i hunaniaeth ei hun. Merched Parchus yw enw grwp What’s App y criw hwn, sy’n sêr y gyfres newydd sy’n lansio ar wasanaeth Clic yr wythnos hon. Wyth pennod, oddeutu 13 munud o hyd yr un, y mae S4C wedi penderfynnu eu pecynnu ar ffurf ‘bocs-set’ a’i ryddhau ar Ebrill 12ed. Ac os nad ydych chi’n dymuno eu traflyncu mewn un eisteddiad, wel, darlledir y gyfres mewn ffordd mwy traddodiadol ar S4C o Ddydd Gwener y Groglith (Ebrill 19, 2019) ymlaen.

Plethwch Carrie, Ted Bundy a  Tydi Bywyd yn Boen, a byddwch chi ddim yn bell ohoni…  Dyma gyfres poenus o gyfoes sydd yn ffyrnig o ffraeth, diolch i sgript gan dwy o’r sêr, Hanna Jarman a Mari Beard, sydd wir yn leisiau eu cenhedlaeth.

Mae’n dilyn hanes Carys Williams (Hanna Jarman), merch 30 oed, sy’n cael ei dympio gan ei chariad Ben yn y benod agoriadol. Wedi 7 mlynedd o gyd-fyw, roedd hi wedi disgwyl ‘modrwy, tŷ, babi… ci, hyd yn oed’. Ond y gwir amdani yw ei bod yn teimlo bod ei bywyd ar ben;  ‘nol yng nghartref ei rhieni, heb swydd, heb lawer o obaith, dim ond breuddwyd ffôl o gyhoeddi llyfr am lofruddiaethau lluosog mwyaf gwaedlyd Cymru. Ei ffrindiau – Lowri (Mari Beard), Siriol (Mali Ann Rees) a Dan (Sion Ifan) yw ei hachubiaeth hi, wrth i’r ‘Merched Parchus’ gwrdd ledled dinas Caerdydd, mewn clybiau, gigs, bars a pharti lansio echrydus.

Ond wrth i Carys  ymgolli yn hanesion ei hoff bodlediad true-crime, mae’n dechrau colli’i gafael ar ei ffrindiau a’i byd o’i chwmpas, a cawn gip ar ei ‘revenge fantasies’ gwaedlyd.

Dw e bendant ddim yn helpu fod pawb o’i chenhedlaeth hi yn ymddangos fel oedolion smyg a hapus, yn cyhoeddi eu newyddion da ar facebook ac instagram, tra fod Carys yn teimlo fel methiant llwyr, ac yn dianc i hanesion tywyll Charles Manson, Ted Bundy, Jim Jones a’u tebyg.

Wrth iddi geisio gyrfa fel athrawes, a mynychu cwrs sgwennu,  ry’ ni’n gweld effaith ei hiselder  a paranoia cynyddol ar ei phenderfyniadau, cyn  y ‘Daw Eto Haul ar Fryn’ (un o’i hoff aphorisms insta).

Er ei bod hi’n ceisio’i gorau glas i ymddangos yn bositif am bopeth, da ni’n clywed (a gweld) ei meddyliau tywyllaf am y byd o’i chwmpas. Mae hi’n ferch sy’n galw ei hun yn ‘ffeminydd gwael’ am gyfaddef ei gwendidau, ac eto mae’n gymeriad real iawn mewn byd arwynebol. Ond ar yr un pryd, mae hi’n ynysu ei hun o broblemau pawb arall o’i chwmpas, gan arwain at droad pur annisgwyl, a diweddglo sy’n gliffhanger a hanner.

Nes i binjio am ddwyawr ar yr 8 penod hynod afaelgar, o’r gyfres ddrama comedi dywyll du-bitsh.  A thra fod y patrwm yma o ddarlledu yn efelychu cynnyrch gwasanaethau Amazon a Netflix, mae naws y ddrama hefyd yn amserol tu hwnt. O ran themau, mae’n adleisio ffenomenonau fel Fleabag a Girls, comedi Amy Schumer, Amy Poehler a Tina Fey, a cholofnau papur newydd Polly Vernon a Caitlin Morgan.

Taflwch hefyd i’r pair doreth o gyfeiriadau Cymraeg, a popeth sy’n perthyn i’r zeitgeist ar hyn o bryd; ymwybyddiaeth iechyd meddwl, hunluniau, kombucha, hashnodau #thankyounext ac #imwithher.  Mae na onestrwydd amheuthun yn perthyn i’r gyfres da ni’n bendant erioed wedi gweld ar S4C o’r blaen. Mae sylwadau crafog y criw am gymdeithas  gyfoes Gymraeg yn sbot on; afraid dweud, ‘rhubudd; iaith anweddus’, ac mae na hefyd ddigon, yn weledol, i ddychryn rhai i’r byw. Mae’n dweud y cyfan i mi brofi rhagddangosiad o’r benod gyntaf ar Hansh, wnaeth ddenu fy chwilfrydedd yn fawr…

Ond, o gofio ei bod yn gyfres sydd wedi’u chynhyrchu gan ie ie – cwmni sy’n arbenigo mewn meithrin deunydd gan ferched – mae’n gyfres sy’n hwylio’r bedwaredd don bresennol o ffeministiaeth yn hyderus tu hwnt, a chynrhychiolir destunau sydd heb eu treiddio iddynt yn ddigonol yn y Gymraeg o’r blaen.

Cymerwch yr engraifft o’r ‘ramant’ ganolog –  tor-perthynas Carys, a hint posib o gariad newydd, neu dro pedol ‘nol i freichiau Ben. Ugain mlynedd yn ol, yn achos Sex and the City (drama arall am griw o ferched amharchus) , diwedd y gân oedd gweld yr ‘arwres’ Carrie Bradshaw yn derbyn comitment ‘o’r diwedd’ gan y tywysog golygus / cariad tocsig Mr Big. Cyflyrrwyd merched ers cenedlaethau i ddyheu am ‘ddiweddglo’ o’r fath… ond, afraid dweud, nid dyna yw ffawd ein Sinderela Cymraeg. Mae’n dipyn nes at mecanics gwyrdroedig y gyfres afaelgar Killing Eve, ac yn ein tywys at ddiweddglo i’n deffro o’r freuddwyd.

Mae hyn diolch yn bennaf i berfformiadau’r actorion i gyd (a’r gwisgoedd, y cyfarwyddo, a’r gerddoriaeth gan Cate Le Bon), ond yn bennaf Hanna Jarman, sy’n portreadu Carys fel croes rhwng Lizzie Borden a Pipi Hisan Hir… gyda thwtch o Delyth Wyn.

Ar adegau, mae hi’n atgas, yn gyfrwys a di-glem, ac yn gymysg oll i gyd. Ond mae hi hefyd yn ddoniol ac yn annwyl tu hwnt, ac mae’n hawdd iawn uniaethu â hi, a’i chefnogi wrth iddi ddod i barchu ei hun.

Fel y gwnaeth Pheobe Waller-Bridge gyda’r arwres gyfoes Fleabag, wrth dyrchu i effeithiau galar dwys ar fenyw ifanc, mae’r gyfres Gymraeg hon yn archwilio effeithiau iselder (neu yn hytrach effaith trawmatig tro annisgwyl mewn bywyd wrth iddo darfu ar y naratif ‘perffaith’). Mewn amryw ffyrdd, mae’n taenu drych at gymdeithas arwynebol y cyfryngau cymdeithasol, sydd ar y naill llaw’n obsessed â delwedd, a chanfod dedwyddwch trwy #yoga, #wellness a #mindfulness; tra ar y llall, yn gwirioni ar gyfresi ditectif tywyll, a phodlediadau am droseddau, yn bennaf am ferched yn cael eu llofruddio yn y ffyrdd mwyaf erchyll posib.

Mae’n drawiadol, er enghraifft, mai podlediad diweddar o Gymru oedd archwiliad BBC Radio Wales o lofruddiaeth erchyll (ond eithriadol) Lynette White o Gaerdydd. Fel mae Carys ei hun yn sylweddoli’n siomedig, wrth brofi ‘writer’s block’ go iawn; ‘S’dim cymaint o psychopaths yng Nghymru a sy’ ‘na yn America… [ymateb ei ffrind, gyda llaw, yw ‘I beg to differ’) ‘… Ma rhan fwyaf o lofruddiaethau Cymru’n domestic, menywod yn cael eu lladd gan gariadon neu exes – yw hynny’n ddigon diddorol i werthu llyfrau?’

Tra fod  y gyfres dywyll hon yn bownd o daro deuddeg â chenhedlaeth iau, y rhegi a’r delweddau dychrynllyd  (rhyw! cyffuriau! mess y misglwyf! STIs!) sy’n debygol o ypsetio cynulleidfa draddodiadol S4C, sydd mewn ffordd yn colli’r pwynt yn llwyr. Mae cymdeithas wedi trawsnewid (er gwell neu er gwaeth), ac mae’n beth iach gweld astudiaeth o (gadewch i ni fod yn onest)  themau oesol o’r fath. Beth sy’n ddifyr yw serch y ‘penawdau’, mai’r is-destun craff sy’n gwneud y gyfres hon yn glasur cyfoes Cymraeg. Dwi wir yn annog pawb – boed yn fachgen neu’n ferch,  dan ddeugain neu dros oed yr addewid – i wylio Merched Parchus. Mi wnaiff yn bendant wneud i chi chwerthin yn iach – a gwneud i chi feddwl hefyd. Edrych mlaen i  weld yr effaith andwyol ar gymdeithas Gymraeg!

Adolygais Merched Parchus ar raglen Dewi Llwyd ar BBC Radio Cymru ar fore Sul, Ebrill 7ed, 2019. Cliciwch yma i wrando eto.

Cafodd y cofnod ei gyhoeddi yn Uncategorized. Gosod Nod Tudalen i'r ddolen barhaol.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s