Merched Badass y Sinema

Rhannais fy nheynged i rai o ferched mwyaf badass y sinema ar raglen Stiwdio ar BBC Radio Cymru, ar ddydd Mercher y 23ain o Hydref, 2019.  Bydda i’n adolygu’r ffilm Terminator: Dark Fate ar Prynhawn Da ar S4C ar ddydd Gwener y 25ain o Hydref 2019.

Ripley o Alien, ‘Priodferch’ Kill Bill a’r Ffrances La Femme Nikita; dim ond tair dynes danbaid, neu ferched badass sy’n gawresi cryfion y sinema. A’r wythnos hon cawn foesymgrymu wrth groesawu arwres arall yn ôl i’r sgrîn fawr. Sarah Connor yw hi, ac os mai ‘PWY?’ yw’ch ymateb chi, rhag eich cywilydd; ‘You know NOTHING, John Snow’, chwedl Ygritte o Game of Thrones.

Dyma achubwraig y ddynoliaeth rhag dydd y farn – yn ôl cyfres wyddonias y Terminator ta beth. Fe’i chyflwynwyd hi gyntaf fel llygoden ofnus o gymeriad yn y ffilm wreiddiol o 1984, wrth wynebu cyborg Arnold Schwarzenegger. Fe’i ddanfonwyd ef nol mewn amser o’r flwyddyn 2020,  i ladd mam arweinydd y gwrthsafiad yn erbyn ‘y peiriannau’. Erbyn i’r ddau gyfarfod eto yn y dilyniant T2: Judgement Day (1991), roedd gan yr actores Linda Hamilton gyhyrau ar ei chyhyrau. A’r tro ma, mae hi’n chwe deg tri, a hyd yn oed yn fwy penderfynol o achub y byd –a  hi sy’n perchnogi’r geiriau ‘I’ll Be Back’.

Dwi’n llawn cyffro i weld Terminator: Dark Fate – does dim byd tebyg i’r cynnwrf o weld benyw gref  yn serennu ar y sgrîn fawr. Ond profiad anghyffredin ar y cyfan oedd hynny tan chwyldro #metoo a  #timesup dwy flynedd yn ôl. Yn sgil yr holl ddatguddiadau am gamweddau Harvey Weinstein, daeth tro ar fyd i gynrhychiolaeth y ferch yn y sinema.

Mae’n wir, gwelwyd sawl arwres dros y degawdau diwethaf, fel Erin Brokovich a Thelma a Louise, ond dim byd tebyg i gyfanswm y dynion, ac eiconau benywaidd Oes Aur Hollywood. Roedd sgriptiau cynnar yn tasgu o hiwmor, cymeriadau amwys a merched cymhleth, a bortreadwyd gan Garbo,  Hepburn a Bette Davis . Cafodd hyn ei grisialu yn un o linellau Mae West o I’m No Angel ym 1933; ‘When I’m good, I’m very good, but when I’m bad I’m better.’

Tua canol yr Ugeinfed Ganrif, moliannwyd ffigwr y ferch drasig yn achos sêr y system fel Judy Garland a Marilyn Monroe  – eithriadau prin oedd Barbara Streisand ac Elizabeth Taylor. Ond erbyn y 1990au, neilltuwyd y ferch i flwch y rom-com, byth cweit  yn gyflawn tan iddi gwrdd â ‘Mr Iawn’. Dioddefodd nifer o enwau’r cyfnod – wedi’r cyfan, pryd welsoch chi’r seren Meg Ryan ddiwethaf? – a bu’n rhaid i Demi Moore ddinoethi i ennill deuddeng miliwn doler yn Striptease (1996).

Yn wir, mae llinell o’r film First Wives Club o 1996 yn dweud y cyfan am y ffordd gafodd y ferch ei phortreadu ar y pryd; ‘There are only three ages for women in Hollywood’,  medde cymeriad Goldie Hawn: ‘Babe, District Attorney, and Driving Ms. Daisy.’ Datgelodd astudiaeth o’r ffilmiau mwyaf llwyddiannus rhwng 1950-2006, fod dau gymeriad gwrywaidd  i bob un merch. Ac ar droad y mileniwm, dyfeisiwyd y prawf  Bechdel dylanwadol i asesu cynrhychiolaeth y fenyw yn y sinema. Y prif feini prawf oedd y cwestiwn canlynol; ydy’r ffilm yn cynnwys golygfa o ferched yn sgwrsio am unrhywbeth ond am ddyn?

Fel aelod o’r gynulleidfa, does gen i ddim gwrthwynebiad i wylio ffilmiau gwych am ddynion – ymysg fy ffefrynnau mae Jaws, The Godfather a Heat.  Ond yr hyn fu’n absennol oedd cydraddoldeb yn y sinema, a’r cyfle i wylwyr uniaethu hefyd a stori’r ddynes . Ble roedd y sgwennwyr benywaidd a’r cyfarwyddwragedd, y dyfnder a’r rhychwant o straeon am brofiadau benywaidd? Bu’n destun rhwystredigaeth am hir mai Meryl Streep yn unig gafodd chwarae’r rhannau gorau i ferched, mor brin oedd y cymeriadau hyn . Ond daeth rhyddhad annisgrifiadwy i nifer  dwy flynedd yn ôl pan ryddhawyd y ffilm gyntaf am uwch-arwres. Denwyd dagrau i’m llygaid wrth wylio Wonderwoman, ffilm am natur bwerus y ferch.

Dros y blynyddoedd diwethaf, gwelwyd merched cryfion ar gynydd – ac nid dim ond mewn ffilmiau gwyddonias. Gwelwyd  Charlize Theron yn Tully, yn chwarae mam ar ben ei thennyn, tra stori gariad fawr Frozen – a’r dilyniant  hirddisgwyliedig ym mis Tachwedd – yw perthynas  gymhleth  Anna ac Elsa, sef  dwy chwaer. Eisies dros yr Hydref ces i flas ar The Kitchen, ffilm gangster gwych am ferched badass, nid anhebyg i ffilm Widows y llynedd. Hefyd, dychwelodd Jamie Lee Curtis i drechu Michael Myers yn Halloween, a hithau’n drigain oed. Naturiol felly yw’r holl lawenychu wrth groesawu Sarah Connor nol i’r sgrîn!

Sy’n fy arwain i ystyried beth am gynrhychiolaeth y ferch ym myd y sinema Cymreig? Yn ddiweddar gwelwyd Gwen – ffilm arswyd ym Mro Ffestiniog– am ferch yn dial ar reolwyr y chwarel. Yn Y Llyfrgell yr efeilliaid Ana a Nan wnaeth greu terfysg yn y Llyfrgell Gen.

Ond am ferched cymhleth eraill rhaid dychwelyd sawl degawd i Branwen gan Ceri Sherlock, neu Cwcw gan Delyth Jones. Serch hyn oll, un eicon sy’n diffinio ni Gymry ym myd y sinema, o How Green Was My Valley i’r ffilm arswyd cyfoes Prevenge. Yr arwres fwyaf badass erioed yw hi: pwy arall ond y Fam Gymreig?

Cafodd y cofnod ei gyhoeddi yn Ffilm, Uncategorized. Gosod Nod Tudalen i'r ddolen barhaol.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s