Cegin Lowri: Mojito ‘Barti Dda’

Mae’n ddiwrnod cenedlaethol y Mojito heddiw, mae’n debyg, ac felly bydda i’n trafod y coctel o Giwba ar raglen Cat a Carl ar BBC Radio Cymru ar ôl 4yh ar BBC Radio Cymru, Gorffennaf 11eg, 2020.

Gyda’r haul yn tywynnu ar y gorwel, a mintys yn yr ardd, dim ond un coctel oedd ar fy meddwl ar gyfer ‘Amser Cwarantini’ yr wythnos hon – y Mojito.

Mae’n ddiod ffantastic ar ddiwrnod braf, gan gynnwys blasau chwerwfelys siwgwr a leim, a phersawr mintys ffres o’r ardd.

Daw’n wreiddiol o Giwba – y prif alcohol yw rum, gwirodyn a ddistyllir o siwgwr cansen yr ynys. Ceir sôn mai morwyr a greodd fersiwn cynnar y ddiod, gan gyfuno rum a siwgwr yr ynys gyda sudd leim i osgoi scurvy, a’r dail mintys i guddio blas cas ‘dŵr tân’ y rum. Ond efallai mai’r lleoliad enwocaf sy’n gysylltiedig â’r Mojito yw bar La Bodeguita Del Medio ym mhrifddinas Ciwba, Hafana.

Bues i’n ffodus i sawru Mojito yno gyda fy chwiorydd yn 2004, cyn galw ym mar El Floridita gerllaw am Daiquiri. Mae’r ddau yn atyniadau poblogaidd gydag ymwelwyr i Hafana, gan mai yno, mae’n debyg, yr yfai Ernest Hemingway, yr awdur a’r anturiaethwr mawr oedd hefyd yn yfwr chwedlonol. Bu’n byw gyda’i drydedd a’i bedwaredd wragedd yng Nghiwba, ac arferai yfed Mojitos ar ei gwch, Pilar, pan oedd ganddo benmaenmawr.

Uwchben y bar bach yn La Bodeguita Del Medio ceir darn o bapur wedi’i fframio; arno mae geiriau a sgwennwyd gan Ernest Hemingway – ‘My Mojito in La Bodeguita, my Daiquiri in El Floridita’.

Ceir sôn mai ffuglen pur yw hynny gyda llaw… ond pam sbwylio stori dda? Mae’r ynys, gyda llaw, yn un o’r llefydd gorau i mi’i profi erioed, gyda Hafana yn ddinas gwbl unigryw; roedd rhyw hagrwch hardd i brofi ym mhob man, ceddoriaeth gitâr a phobol hyfryd tu hwnt.

Cyn gadael yr ynys, prynais botel rum Havana Club 3 oed, yr hyn a weinir yn La Bodeguita Del Medio.

Cofrodd yn unig yw hwnnw bellach, nawr fod y botel yn wag, felly defnyddiais y rum tywyllach o Gymru, Barti Ddu, a bedyddio’r mojito hwn yn Barti Dda!

Mojito ‘Barti Dda

Cynhwysion

Sudd 2 Leim

Llwy Fwrdd o Siwgwr Brown Ysgafn

Llond Llaw o Ddail Mintys Ffres

1 Mesur Rum Barti Ddu

2 Fesur Dŵr Soda

Rhew

Dull

Arllwyswch y sudd leim a siwgwr i wydr tal (‘highball’) os yn bosib, cyn ychwanegu’r dail mintys.

Troellwch y cynhwysion yn ysgafn, er mwyn rhyddhau olew’r mintys.

Yna, arllwyswch y rum a’r dŵr soda, cyn ychwanegu’r rhew. Trowch y cyfan unwaith eto cyn gweini â gwelltyn neu fintys ffres. ¡Salud!

Cyhoeddwyd yn Cegin Lowri, Tafarn/ Bar | Rhowch sylw

Cegin Lowri: Rhosliw Rhewllyd

Gorffennaf! Mis mabolgampau, gwylie haf, a phencampwriaeth tenis Wimbledon!

Mae’n flin gen i, gyfeillion. Maddeuwch fy ansensitifrwydd – ymddengys fy mod i’n sownd mewn capsiwl amser o 1988.

Wel os na cha i gystadlu mewn ras ŵy ar lwy, na chefnogi John McEnroe, Boris Becker neu Steffi Graf ar gwrt rhif un, mae’r stondin ffrwythau lleol yn orlawn o fefus ar hyn o bryd, gan olygu fod gen i bencampwr o bwdin a giamstar o goctel ar eich cyfer chi gyd!

Dwi’n hwyr iawn i’r parti Frozé, mi wn – mae Lleucu fy chwaer ymhell ar y blaen, gyda’i gifs hynod cŵl No Wê Frozé. Ond gydag Awr Coctel / Amser Cwarantini ar y gweill ar ôl 6 heno ma, ges i fy ysbrydoli ganddi i fynd ati i greu fy fersiwn i; y coctel rhagorol Rhosliw Rhewllyd!

Wel AM ddarganfyddiad… blas gorau eto’r haf; yn gyfuniad o bwdin a diod amheuthun, mae’n beryg bywyd ar ddiwrnod braf. Felly cofiwch mai gwin yw prif gynwysyn y diod, a’i fod yn gwbl amhosib dweud ‘Rhosliw Rhewllyd’ ar ôl un yn ormod!

Rhosliw Rhewllyd

Cynhwysion

Potel o Win Rhosliw (Rosé)

300g Mefus

50g Siwgwr

Sudd 1 Lemwn

Arllwyswch gynnwys potel o win Rhosliw i ddesgyl, a’i osod yn y rhewgell dros nos.

Os am yfed llai na photel, arllwyswch hanner cynnwys y botel i’r ddesgyl, a hannerwch y cynhwysion uchod.

Torrwch y mefus, a gwaredwch y deiliach cyn eu gosod mewn powlen. Taenwch y siwgwr drostynt a gadewch am rai oriau, tan bydd y siwgwr wedi toddi i greu sudd pinc.

Pan fydd y gwin rhosliw wedi rhewi, tynnwch y ddesgyl allan o’r rhewgell a defnyddiwch lwy bren i dorri’r rhew yn ysgafn cyn arllwys y darnau rhew i bowlen fawr. Ychwanegwch y mefus melys, a’r suddoedd pinc at y rhew, a gwasgwch sudd lemwn drostynt yn ogystal.

Cymysgwch y cyfan gyda chymysgydd am hanner munud tan bydd y cyfan yn slwtsh cochbinc.

Arllwyswch y ‘slwtsh’ i’ch hoff wydr(au) coctel neu wydr(au) gwin, a gosodwch fefus ar wefus pob gwydr. A welsoch chi goctel harddaf yn eich byw? Arhoswch nes i chi ei flasu… gêm, set, a ‘llond cratsh’ i’r Rhosliw Rhewllyd!

Cyhoeddwyd yn Bwyd, Cegin Lowri, Tafarn/ Bar | Rhowch sylw

Cegin Lowri: Enchiladas

Gyfeillion, mae gen i gyfrinach… rysait dwi di’i guddio i mi fy hun. Ond dros y misoedd diwethaf, dwi wedi troi ato fwy nag unwaith am ginio sy’n berffaith ar benwythnos. Mae’n bryd bwyd lliwgar, llawn hwyl, ac mae’r blas oddi ar y raddfa – ac mae’n llawer rhy dda i’w wastraffu ar swper ganol wythnos! Am ryw reswm dwi hefyd yn ei ystyried yn ‘treat’ reit arbennig, er bod rhan fwyaf o’r cynhwysion yn hynod iachus!

Dwi’n synhwyro y bydd yn saig poblogaidd â theuluoedd, felly da chi cysylltwch gyda’ch adborth, neu i rannu eich barn. Fy nghoctel Margarita wnaeth fy sbarduno i fynd amdani, gan fod hwn hefyd yn glasur o Fecsico. Mae’n fy rysait i yn cynnwys chilli a phupurau Jalapeno, ond croeso i chi hepgor y rheiny. Mae’n cymryd bach yn hirach i’w baratoi na fy ryseitiau arferol, ond wir i chi, mae’r werth dilyn pob cam, oherwydd mae’r blasau ffres yn hollol wefreiddiol. A gyda’r haul ar fin dychwelyd am gyfnod wythnos nesa, bydd hwn yn fyrbryd gwych i’w fwynhau yn yr ardd – gyda Margarita, neu lemwnêd leim!

Enchiladas

Cynhwysion:

250g Briwgig Eidion

2 Llwy Fwrdd o Olew Olewydd

3 Gewin Garlleg

1 Nionyn Coch

1 Llwy Fwydd o Goesynnau Coriander

Llond llaw o Ddail Coriander

1 Tsili Coch (opsiynol)

1 Tun Tomatos wedi’u torri

1 Tun Ffa Coch

Hanner Llwy De o Cumin sych

Hanner Llwy De o Paprica sych

Halen a Phupur

8 Tortilla (1-2 tortilla i bob person)

Caws Cheddar wedi’i Gratio

Caws Mozzarella wedi’i sleisio

1 Jar o Bupurau Jalapeno (opsiynol)

1 Potyn Bach o Hufen Sur

Salsa

3 Tomato Mawr

1 Nionyn Coch

1 Gewin Garlleg

Llond Llaw o Ddail Coriander

Chwarter Llwy De o Cumin sych

Chwarter Llwy De o Oregano sych

Sudd 1 Leim

Halen a Phupur

Guacamole

1 Afocado

1 Tomato

1 Nionyn Gwyn

Llond Llaw o Ddail Coriander

Sudd Hanner Leim

Halen a Phupur

Estynnwch ddesgyl caserôl a dechreuwch ffrïo’r briwgig eidion ar wres cymhedrol mewn olew olewydd, gan droi yn achlysurol. Yn y cyfamser, torrwch y nionyn coch, garlleg, tsili coch (opsiynol) a choesynau coriander yn fân. Pan fydd y briwgig wedi dechrau brownio’n dda, ychwanegwch y rhain gan dro-ffrïo am bum mund arall.

Arllwyswch gynnwys y tun tomatos i’r gymysgedd, cyn ychwanegu’r halen a phupur, dail coriander wedi’u torri’n fân a’r perlysiau sych. Ffrïwch y gymysgedd am bum munud arall, cyn ychwanegu cynnwys y tun ffa coch.

Gostyngwch y gwres, a gadewch ar wres isel am hanner awr gyda chaead y ddesgyl ymlaen, yna trowch y gwres i ffwrdd gan adael i’r gymysgedd oeri. Yn y cyfamser, paratowch eich salsa a guacamole ffres.

I baratoi’r guacamole, torrwch yr afocado yn ei hanner. Gwaredwch y croen a’r gneuen gan stwnshio’r ‘cnawd’ gwyrdd mewn powlen gyda fforc. Torrwch y tomato, y nionyn gwyn a’r dail coriander yn fân a chymysgwch â’r cnawd afocado a sudd lemwn, cyn ychwanegu halen a phupur, at eich dant.

I baratoi’r salsa; torrwch y tomatos, y gewin garlleg, y nionyn coch a’r dail coriander yn fân cyn eu cymysgu’n dda mewn powlen. Ychwanegwch y perlysiau, sudd leim a halen a phupur, a chymysgwch y cyfan unwaith eto. Fe ddylai’r salsa a’r guacamole bara am ddiwrnod yn yr oergell, ond gwell bwyta’r cynhwysion yn ffres ar y diwrnod.

Trowch y popty ymlaen ar wres 180 gradd Selsiws, a gorchuddiwch silff bobi (baking tray) â haenen ffoil. Estynwch 2 tortilla, a taenwch olew ar ddwy ochr y tortillas, gan eu gorwedd yn wastad nesaf at ei gilydd ar y silff bobi. Fe ddylai 2 tortilla greu 4 enchilada. Am ginio ysgafn mae 2 enchilada yn ddigon i un person, ond os am fwydo teulu o bedwar, estynwch silff bobi arall, gan ailadrodd y cyfarwyddiadau – lluoswch hynny ar gyfer mwy bobol (neu fwy o enchiladas fesul person).

I bob tortilla, byddwch am ychwanegu’r cynhwysion canlynol ar ffurf ‘hanner lleuad’ er mwyn plygu a chau’r tortilla yn ei hanner cyn ei osod yn y popty. Dechreuwch â gwerth llwy fwrdd o gaws Cheddar wedi’i gratio, yna sleisen neu ddwy o gaws Mozzarella.

Yna taenwch dau lond llwy o’r tsili briwgig eidion yna 6 tsili Jalapeno (opsiynol).

Taenwch ragor o’r caws cyn plygu a chau’r tortilla yn ei hanner – dylai’r olew olewydd ar arwyneb y tortilla helpu i’w lynnu.

Wedi i chi wneud hyn gyda phob tortilla, gosodwch y silff/oedd pobi yn y poty am ugain munud, nes y bydd y tortilla wedi brownio’n ysgafn a throi’n grisb. Byddwch yn ofalus wrth eu cyffwrdd, gan y byddant yn boeth!

Estynwch blât a gosodwch un tortilla arno, cyn torri’r tortilla’n hanner gyda chyllell siarp. Ychwanegwch ddail salad, y salsa, guacamole a llond llwy hufen sur at bob plât. Os oes briwgig tsili yn weddill, gosodwch mewn blwch yn yr oergell, ac fel ddylai gadw’n iawn am ddiwrnod arall. Mwynhech!

Cyhoeddwyd yn Bwyd, Cegin Lowri | Rhowch sylw

Cegin Lowri: Pisco Sur

Un o’r coctels nos Wener diweddaraf i mi’i greu oedd un â waw ffactor go iawn yn perthyn iddo. Mae’r prif gynhwysion yn rhai syml, ond mae’r canlyniad yn drawiadol, fel y gwelwch yn y llun! Yr hyn efallai sy’n wahanol yw’r gwirodyn sylfaenol, sef Pisco – sef ‘hummus’ y byd coctels!

Na phoener, nid oes corbys – neu chickpeas – ar gyfyl y rysait, er bod chwa bach ‘daearol’ yn perthyn iddo. Fel yn achos y Dwyrain Canol, a’r ddadl danbaid dros pa wlad yn union sy’n hawlio hummus, mae dwy wlad yn Ne America yng ngyddfau’i gilydd dros Pisco Sur.

Gwirodyn tryloyw, eau de vie a brandi clir, yw Pisco, gaiff ei ddistyllu o rawnwin yr Andes. Caiff ei gynhyrchu fry ym mynyddoedd Chile a Pheriw, ac mae’n ddiod cenedlaethol y ddwy wlad. Ond dim ond ym Mheriw y ceir y dathliad blynyddol ‘Día del Pisco Sour’ ar ddydd Sadwrn cyntaf pob mis Chwefror, a diwrmod cenedlaethol Pisco ym mis Gorffennaf. Ymddengys hefyd mai yn Lima, prifddinas Periw y cafodd y Pisco Sour ei ddyfeisio yn y 1920au.

Felly beth sydd mor arbennig am y Pisco Sur, a’i flas nid anhebyg i Margarita? Wel yn goron ar y ddiod y mae haen o ewyn gwyn, sef gwynwy a gymysgir yn y cocktail shaker.

Ar ben hynny taenir ysgwydiad o ‘Bitters’ Angostoura i ychwanegu chwa o flas y pridd! Coeliwch nu beidio, mae’r hyfrydbeth hwn yn hawdd iawn i’w greu,’mond bod angen nerth bôn braich i roi shigwdad da i’r Pisco Sur!

Pisco Sur

Cynhwysion

2 fesur Pisco

1 Mesur Gwynwy

1 Mesur Surop Syml

1 Mesur Sudd Leim

Ysgwydiad o Bitters Angostoura

Rhew

Dull

Paratowch surop syml o flaen llaw. Mae’n gynhwysyn eithriadol o handi yn yr oergell ar gyfer pob math o goctels. Yn syml, mae angen berwi yr un pwysau o ddŵr ag o siwgwr (e.e. 400g o ddŵr a 400g o siwgwr) tan y bydd y siwgwr yn toddi’n llwyr yn y sosban, yna diffoddwch y gwres, cyn botelu’r surop syml, a’i gadw yn yr oergell am hyd at fis.

Gwahanwch y gwynwy oddi wrth y melynwy – un fford syml ydy i dorri ŵy ar blât yn ofalus, cyn gosod ecob am ben y melynwy, a thywallt y gwynwy o’i gwmpas i fowlen bach. Arllwyswch y melynwy i flwch bach, a’i gadw yn yr oergell am rai oriau – bydd yn iawn ar gyfer eich brecwast drannoeth.

Gwasgwch 2 leim i greu 1 mesur sudd leim, felly lluoswch er mwyn creu mwy nag un Pisco Sur.

Arllwyswch y sudd leim, 1 gwynwy, ac 1 mesur surop syml, ynghyd â 2 fesur Pisco a llond llaw o rew i fewn i ‘cocktail shaker’ cyn gosod caead y ‘shaker’ yn dynn. Ysgwydwch am hyd at funud. Arllwyswch yr hylif yn syth i’ch hoff wydr coctel – ewyn ysgafn y gwynwy fydd yr elfen olaf i gael ei arllwys ar ben y sudd.

Yna ysgwydwch y botel Bitters Angoura yn sydyn dros y coctel gan adael smotiau oren ar arwyneb yr ewyn gwyn. Sawrwch yn syth. Salud!

Cyhoeddwyd yn Bwyd, Cegin Lowri, Tafarn/ Bar | Rhowch sylw

Cegin Lowri: Moliant i’r Madarch ar Dôst!

Fel cogyddes, fel bwytwraig, ac fel awdur sgwennu bwyd, dwi’n ymfalchio yn y ffaith y gwna i fwyta ac yfed unrhywbeth! Bwytais falwod ym Mharis, yfais Raki yn Istanbul, a llowciais Tripe (ymysgaroedd) mewn bwyty yn rhanbarth Tseineaidd dinas Toronto, Spedina Street. Mae’n arwydd o aeddfedrwydd, a pharch at y cogydd, i dderbyn pob offrwm gyda gras – ac i sawru profiad bywyd newydd sbon!

Ond bu gen i gyfrinach… un reit gywilyddus a dweud y gwir. Tan yn ddiweddar roedd yn GAS gen i fadarch o bob math. Roedd yr atgasedd afresymol (sy’n go gyffredin, mae gen i ofn) yn seiliedig ar brofiadau fel plentyn, o ganfod madarch yn Sbag Bol Mam.

Nawr, i bawb sy’n caru madarch (a da chi’n fyddin go sylweddol), does dim byd rhyfedd am ganfod madarch yn eich bwyd. Ond mae’r Spag Bol yn enghraifft da… cynhwysyn twyllodrus oedd y madarch i mi fel plentyn; roedd yn smalio bod yn gig, ond yr eiliad i mi ei gnoi, fedrwn i mond ddychmygu mai slywen oedd y bastad bach ar fy nhafod.

Y gwead, felly, oedd fy mhroblem fawr… a’r ffaith ei fod yn dynwared cig ar yr arwyneb. Credais hefyd ar y pryd fod madarch yn ddi-flas; roedd o’n ‘gatecrasher’ i’r parti, yno i amsugno blasau’r cyfoethog, neu – ar yr adegau prin hynny y byddai Mam yn mentro’i baratoi – yn chwarae ‘starring role’ mewn yn y saig atgas (i mi) , Beef Stroganoff.

I achub fy ngham, hoffwn esbonio – dwi ddim yn wehil hollol anwaraidd. Os cawn fy ngwahodd i gartref unrhywun arall, a chael cynnig saig oedd yn cynnwys madarch, yna bydden i’n ei lowcio’n anfoddog, ond gyda gwên ar fy ngwyneb. Gyfeillion, mae gen i fy safonau; ‘cofia pwy wyt ti’, fel medde fy ffrind, Ein Morse!

Dim ond yn lled-ddiweddar y des i ddeall mod i wedi camddeall madarch yn llwyr. Ces fy magu ym mhresenoldeb ‘button mushrooms’ yn bennaf, y pethe bach gwynion na yr oedd disgwyl i mi eu plicio. Doedd gen i ddim syniad am yr ystod eang iawn o amrywiaethau – na chwaith eu hamryw ‘swyddogaethau’. Nawr, dwi ddim am fentro awgrymu mod i’n arbenigwraig o bell ffordd; rwy’n derbyn mai disgybl dosbarth derbyn ydw i yn y maes madarchol.

Un peth wnaeth helpu oedd fy ngyrfa fel beirniad bwytai, gan ddod i werthfawrogi rôl blasau a chyfraniadau madarch gwahanol – o Portabello i Shiitake – mewn seigiau gwahanol o safon eithriadol. Ac yng ngastronomeg Siapaneaidd, gyda’r pwyslais ar flas dwys a ‘daearol’ umami, dyrchefir madarch i’r uchelfannau.

Peth arall oedd dod i adnabod Cynan Jones, ‘Mr Madarch’ sy’n byw yn Nanmor, Eryri. Gyda June ei wraig ( a bellach hefyd Gwenllian ac Arwyn Groe) mae nhw’n genhadon dros hyrwyddo madarch Cymreig yn rhyngwladol.

Mae eu rhinflasau (‘seasonings’) yn gynhwysion defnyddiol yn fy nghegin; ar gyngor Cynan, er enghraifft, dwi’n taenu pinsiad o rinflas ‘Umami’ dros fy stecen cyn ei ffrïo, i ddwyshau’r pleser pur o’i fwyta i swper, ac mae hefyd yn chwarae rhan yn fy rysait, Amen Ramen. Hefyd, mae’r madarch Shiitake sych yn ddefnyddiol dros ben, i greu stoc â blas dwys, i gyfoethogi caserôl, neu hyd yn oed omlet i ginio.

Ond y llynedd ges i’r ffliw, un andros o gas, a bues i’n teimlo’n ‘glwc’ am fis a hanner. Pan o’n i’n ddigon da i ymweld â Dad, ond dal â mhen yn fy mhlu, paratodd Dad ginio cyflym o fadarch ar dôst, a fyth ers hynny dyma saig hynod lawen. Sôn am ddarganfyddiad y mileniwm i mi, ac un hynod gysurlon, ac ar ben popeth, saig syml, rhad a chyflym! Roedd yr effaith ar y Lowri liprynaidd fy fel canfod llyn mewn anialwch tanbaid, a’r effaith ar fy ysbryd -fel manna o’r nefoedd – yn bur adfywiol.

Maddeuwch i mi, bawb a fu’n bleidiol i fadarch o’r cychwyn cyntaf, yn rowlio’ch llygaid ar y moliant dros-ben-llestri hwn i saig mor sylfaenol. Ydw, dwi’n cyfaddef, dwi’n basic bitch pan mae’n dod at fyd madarch… ond fel pob efeng-yl, dwi’n danbaid drostynt bellach. Felly dyma chi rysait am frecwast neu ginio sy’n hynod syml, i ddenu defaid colledig eraill yn ôl at y pr(a)idd. Yn y cyfamser, croeshoeliwch fi, gyfeillion!

Madarch ar Dôst

Cynhwysion

1 Madarchen Portabello

25g Menyn Hallt

1 Gewin Garlleg

1 Llwy De o Ddail Persli neu Ddail Coriander Ffres

Tafell o Fara Surdoes

Dull

Torrwch fadarchen fawr Portabello yn ddarnau mân, yna estynwch ffrimpan. Toddwch y menyn hallt yn y badell ffrïo ar wres cymhedrol.

Gratiwch y garlleg – dwi’n defnyddio Microplane, fy hoff declun yn y gegin – cyn ei ychwanegu at y menyn, a’i ffrïo am funud.

Yna ychwanegwch y madarch, a’u ffrïo yn y menyn garlleg am bum munud. Bydd y gegin yn llenwi ag arogl anhygoel i ddenu dŵr i’r dannedd!

Yn y cyfamser torrwch dafell o fara surdoes (neu unrhyw ddarn o fara ry chi’n mwynhau ei fwyta!) a’i dostio.

Pan fydd y tost yn barod, gosodwch ar blât, cyn taenu’r madarch a’r menyn garlleg drosto. Yn olaf, torrwch ddail persli neu goriander yn fân a’u taenu dros y cyfan. Bendigedig! Bon apetit x

Cyhoeddwyd yn Bwyd, Cegin Lowri | Rhowch sylw

Cegin Lowri: Swigod ’Sgawen

Ges i gynnig difyr iawn gan griw Tafwyl ganol mis Mai, wrth iddynt baratoi arlwy Tafwyl Digidol (Mehfin 20fed) eleni; a fydde diddordeb gen i baratoi fideo yn egluro sut i greu Fizz Ysgawen, er mwyn i wylwyr fwynhau arlwy yr ŵyl ar-lein tra’n sawru diod o flodau dinesig! Bydde, medde fi, â bant â mi i fynd ar grwydr yn fy milltir sgwâr ym Mhenylan a chasglu llond llaw o’r blodau, sydd yn eu tymor tan ddiwedd Mehefin.

Mae’r rysait isod yn un syml, ac yn creu 3 litr o ‘win’ pefriog, ond byddwch yn ymwybodol fod y broses yn cymeryd rhai dyddiau. Mae wir werth mynd amdani, fodd bynnag, ac mae’n ffordd hyfryd o ystyried eich milltir sgwâr o’r newydd.

Cliciwch yma i weld y fideo ar wefan Tafwyl, ac isod mae’r rysait.

Swigod ’Sgawen

Cynhwysion

8 o Flodau’r Ysgaw (8 ‘pen’ llawn petalau gwynion)

3 Litr o Ddŵr Oer

Sudd 1 Lemwn

Croen 1 Lemwn

465g o Siwgwr

4Llwy De o Finegr Gwin Gwyn (neu Finegr Seidr)

Dull

Diwrnod 1

Pigwch 8 o flodau’r ysgaw a gwaredwch y coesynau gwyrdd deiliog.

Yn gyntaf, ysgwydwch y blodau’n dda, i sicrhau nad oes pryfaid wedi glynnu i’r petalau. Estynnwch ddesgyl sy’n ddigon mawr i ddal dros 3 litr o hylif- fe wnaiff ddesgyl caserôl y tro yn iawn.

Gosodwch y blodau ar waelod y ddesgyl, ynghŷd â’r croen a sudd lemwn a’r finegr gwin gwyn (neu finegr seidr). Yna, tywalltwch 3 litr o ddŵr oer dros y cyfan, cyn arllwys y siwgwr i’r ddesgyl yn ogystal.

Troellwch y gymysgedd tan fydd y siwgwr wedi toddi’n llwyr, yna gorchuddiwch y ddesgyl â lliain ysgafn.

Gosodwch y ddesgyl mewn man oer a thywyll (fel cwpwrdd) am 24 awr. Trowch y gymysgedd bob hyn a hyn i annog y broses eplesu (fermentation).

Diwrnod 2

Gosodwch ridyll (sieve) dros bowlen fawr, cyn rhidyllu’r gymysgedd.

Fe ddylai’r bowlen gynnwys 3 litr o hylif melyn golau yn unig. Arllwyswch yr hylif i jwg, yna estynnwch 2 botel plastig mawr sy’n dal 2litr o hylif yr un (e.e. poteli dŵr).

Gosodwch dwndis neu dwmffat yng ngwddf y potel blastig gyntaf, gan arllwys yr hylif hyd at dri chwarter y botel. Gwnewch yr un peth gyda’r ail botel blastig. Os ydych chi’n defnyddio poteli plastig o feintiau eraill dylech sicrhau eich bod yn gadael 5cm o ofod rhwng yr hylif a chaead y potel.

Caewch y poteli, cyn eu gosod mewn man oer a thywyll am wythnos, o leiaf.

Mae’r broses eplesu (fermentation) yn cynhyrchu nwy, gan olygu y bydd y poteli yn ehangu ac yn teimlo’n dynn, felly unwaith y diwrnod dros y dyddiau nesaf agorwch gaead y poteli yn ofalus i ryddhau’r nwy. Dylech glywed sain yr hylif yn dechrau pefrio dros y dyddiau nesa, ond os na, ychwanegwch binsiad (chwarter llwy de) o furum sych i hylif y poteli.

Diwrnod 7

Wedi wythnos yn eplesu yn y poteli dylai’r ‘Swigod ’Sgawen’ fod yn barod i’w gweini yn syth o’r poteli plastig – byddant yn cynnwys tua 1.5% o alcohol. Neu, i greu argraff arbennig, arllwyswch yr hylif pefriog i 3 potel gwydr 1ltr yr un neu 6 potel 500ml (sy’n addas ar gyfer eplesu), yn ofalus trwy dwmffat, gan ofalu i beidio gor-lenwi.

Bydd yr hylif yn parhau i eplesu yn y poteli, felly gwell yfed o fewn rhai dyddiau/wythnosau, neu byddwch yn wyliadwrus os am eu cadw’n hirach na hynny.

Rhannwch y poteli gyda ffrindiau da, a mwynhewch. Iechyd da!

Cyhoeddwyd yn Bwyd, Cegin Lowri, Delweddau o'r Ddinas, Tafarn/ Bar | Rhowch sylw

Cegin Lowri: Boeuf Bourguignon

‘Daw hyfryd fis Mehefin cyn bo hir, Pan glywir y gwcw’n canu’n braf yn ein tir. Braf yn ein tir, braf yn ein tir. Cwcw, cwcw, cwcw’n canu’n braf yn ein tir.’ Dyma un o fy hoff ganeuon Cymreig yr arferwn ei chanu â’m ffrindiau yn Ysgol y Wern, gan ffoli ar hud ei hailadrodd gyda’n gilydd (roedd ‘Dacw ti yn Eistedd y Deryn Du’ yn un arall!). Hyd heddiw mae’r geiriau yn cyfleu rhyw ddiniweidrwydd mawr, wrth gael ein taro o’r newydd gan ryfeddod byd natur ar drothwy tymor yr haf.

Wel daeth mis Mehefin, wedi heulwen mis Mai, ac agorais fy ‘wardrob’ haf (bag IKEA glas!). Sôn am ryddhad – dwi wastad yn teimlo fel ‘fi fy hun’ mewn ffrog ysgafn, sandalau, a sbectols haul.

O ran bwyd, dyma fis pan edrychaf ymlaen i sawru blasau tymhorol fel mefus a hufen, gwin rhosliw, a saladau o bob math.

Ond dyma hefyd fis arbennig pen-blwydd fy Mam, a dros y Sul ail-greais un o’i hoff ryseitiau hi. Clasur o Ffrainc yw’r Boeuf Bourguignon, sy’n flasus pob mis o’r flwyddyn. Fel mae’r enw yn ei awgrymu, mae’n cyfuno darnau cig eidion a joch da (iawn) o win coch o’r Bwrgwyn.

Mae’n rysait hynod hawdd ac er ei fod yn cymeryd rhai oriau, mae’n glasur sy’n werth buddsoddi eich amser ynddo. Mae’n berffaith ar gyfer cinio Sul, oherwydd unwaith bod y cynhwysion i gyd mewn un ddesgyl, gallwch ymlacio’n llwyr wrth fynd am dro neu ddarllen y papurau.

Roedd Mam yn bencampwraig ar y grefft o ymlacio (roedd hi’n caru darllen, teithio, gwylio’r tenis a Chymru yn chwarae rygbi, wedi gyrfa lawn fel Athrawes Gymraeg), ac ar baratoi Boeuf Bourguignon! Bydde hi wedi troi’n 81 oed wythnos ma – pen blwydd hapus Mam xxx

Boeuf Bourguignon

Cynhwysion

(Digon i 2 yn ystod y Clo Mawr, felly dwblwch ar gyfer 4, ac ati)

400g Ciwbiau Cig Eidion

50g Cig Moch Pancetta neu 3 Darn Bacwn wedi’u torri

2 Llwy Fwrdd Olew Olewydd

1 Nionyn Wedi’i Sleisio

1 Llwy Fwrdd Blawd Plaen

3 Glasied o Win Coch

3 Gewin Garlleg Mân

1 Deilen Llawryf (Bay Leaf)

1 Llwy De Teim Sych

Halen a Phupur

Madarchen Portabello

150g Nionod Shallots

Dull

Estynwch ddesgyl caserôl ac ar dymheredd cymhedrol browniwch y ciwbiau cig eidion yn yr olew olewydd. Yna tynnwch y cig o’r ddesgyl a’u gosod ar blât am y tro.

Yna, yn yr un olew, ffrïwch y nionod a’r pancetta / darnau bacwn, cyn dychwelyd y cig eidion i’r ddesgyl. Taenwch y blawd dros y gymysgedd cyn troelli’n dda â llwy bren, gan adael i’r blawd amsugno’r suddoedd i gyd.

Ychwanegwch lasied o win coch, yna troellwch y gymysgedd, cyn ychwanegu glasied arall. Ychwanegwch y garlleg, deilen llawryf, halen a phupur a theim sych, a chymysgwch yn dda.

Yna, ychwanegwch y nionod shallots a’r fadarchen Portabello wedi’i sleisio’n ddarnau, a chymysgwch yn dda.

Ychwanegwch hyd at 1 glasied arall o win coch, cyn gosod caead ar y ddesgyl, a’i adael i ffrïo ar wres isel am 3 awr. Cyfle i gael bath, neu fynd am dro, neu ddarllen y papurau Sul!

3 awr yn ddiweddarach a bron yn barod i weini…

Rhyw hanner awr cyn y bydd yn barod, paratowch eich llysiau. Mae tatws newydd, neu datws stwnsh yn wych gyda’r pryd cyfoethog hwn, ac fe wes i ei fwynhau gyda thatws stwnsh a chennin wedi’u stemio, ar ôl gadael hanner y Boeuf Bourguignon ar stepen drws Dad! Bon apetit xxx

Cyhoeddwyd yn Uncategorized | Rhowch sylw

Cegin Lowri: Machlud Pinc

A hithe eto’n gaddo haul ar gyfer penwythnos gŵyl y banc, ffansiais flas gwahanol ar gyfer fy Nghwarantini wythnosol ar nos Wener. Ydy, mae’r Machlud Pinc yn mynnu cam ychwanegol (24 awr o flaen llaw) o ran paratoi, ond coeliwch chi fi, mae werth bob tamed o chwys, a gallwch ei fwynhau gyda’r ddiod gadarn neu ar ffurf ‘ffug’-goctel di-alcohol.

Mae’n rhaid i chi, fel fi, fodd bynnnag, GARU blas grawnffrwyth pinc neu goch i fwynhau hwn yn iawn. Mae’n ffrwyth perffaith dros frecwast, gan ddeffro’r system yn llawn, a chwipio’r dafod gyda’i chwa chwerwfelys gyda’r coctel hwn 12 awr wedi toriad gwawr!

Digon gwir, gallwn fod yn Aberystwyth neu Zanzibar yn llymeitian ar draeth pellennig fy mreuddwydion, ond i mi, mae’r coctel hwn fel sawru un o’r machludoedd pinc perffaith a ddisgynodd yn ddiweddar dros ffurfafen fy ngorwel innau, Parc y Rhath! 💕

Machlud Pinc

Cynhwysion

2 Grawnffrwyth Pinc / Coch

100g Siwgwr

50ml Dŵr

250ml Dŵr Tonic

Blwch Maint Canolig

O’r gorau! Y cam cyntaf yw creu sorbet grawnffrwyth pinc! Na phoener, gyfeillion, mae’n andros o hawdd, anhygoel o flasus, ac – os oes ganddoch rewgell siwpyrsonic – fe allech chi adael y cam hwn tan fore’ch awr goctel ddiwedd y prynhawn. Mae fy rhewgell bach i, fodd bynnag, braidd yn oedrannus ac yn mynnu 24 awr o baratoi o flaen llaw, ac i arbed siom, bydden i’n argymell hyn bethbynnag. Wir i chi, mae werth aros amdano!

I ddechrau felly, gwasgwch sudd 2 grawnffrwyth…

Byddant yn debygol o gynhyrchu digon o sudd i lenwi cwpan.

Yna, estynwch sosban a toddwch y siwgwr yn y dŵr, a dewch â’r gymysgedd i’r berw.

Yna, diffoddwch y gwres, a gadewch i’r gymysgedd oeri. Dyma’ch surop syml – cynhwysyn handi yn yr oergell ar gyfer bob math o goctels.

Estynwch flwch maint canolig, a rhidyllwch y sudd grawnffrwyth, gan ddefnyddio rhidyll (sieve) dros fowlen.

Yna tywalltwch y sudd grawnffrwyth yn y blwch, gyda’r surop syml a 250ml o ddŵr tonic. Gosodwch gaead ar y blwch a gosodwch yn y rhewgell.

Crafwch fforc drwyddo gwpwl o weithie – unwaith cyn amser gwely, ac unwaith ar ôl deffro drannoeth – i greu ‘crisialau’ yn lle bod y sorbet yn ymddangos fel ‘blocyn’ o rew lliw pinc! Drannoeth, pan fydd y cloc yn taro ‘amser Cwarantini’, estynwch y blwch o’r rhewgell, ac wele, grisialau pinc perffaith!

Estynwch hoff wydryn (gwydr Martini os yn bosib), a phentyrrwch â’r sorbet grawnffrwyth pinc.

Os am lwyrymwrthod tro ma, estynwch lwy ac ewch amdani, a’i sglaffio fel hufen iâ. Neu ychwanegwch fesur o jin, ac yfwch y Machlud Pinc fel Daiquiri, a joiwch tan y wawr!

Cyhoeddwyd yn Bwyd, Cegin Lowri, Tafarn/ Bar, Uncategorized | Rhowch sylw

Cegin Lowri: Potes Cig Oen

Ffefryn mawr efo’r teulu ers blynyddoedd mawr ydy’r potes (hot-pot) cig oen eithriadol o flasus hwn. Dwi’n credu i Mam ffeindio’r rysait gyntaf mewn taflen Hybu Cig Oen Cymru, a dros y blynyddoedd dwi wedi’i addasu rhyw fymryn i ychwanegu garlleg, rhosmari, a gwin at y stoc.

Mae na rywbeth gwerinol, a syml am y saig, sy’n cynnwys blasau’n ‘cawl’ cenedlaethol mewn ffordd wahanol. Ac mae’n gweithio pob adeg o’r flwyddyn – yn wir, mae’n ymgorffori blas gwannwynaidd cig oen gyda llysiau pridd yr hydref a’r gaeaf. Rhannais y potes yn bedwar i rannu ag aelodau’r teulu (fi ’di Deliveroo y Cookes ar ddydd Sul!), ac yn wir, fe blesiodd pob aelod! (Mae hyd yn oed yn well drannoeth OS oes sbarion! Wedi’r cyfan, potes eildwym sydd orau 😉)

Potes Cig Oen

Cynhwysion

500g Darnau Ysgwydd Cig Oen (di-asgwrn)

3 Darn Cig Moch neu Pancetta

50g Menyn

25g Blawd Plaen

3 Gewin Garlleg mân

1 ciwb Isgell (stoc) Cig Oen mewn 125ml o ddŵr

Glasied o Win Gwyn Sych

3 Deilen Rhosmari

Hanner Llwy Fwrdd o Bupur

Pinsiad o Halen y Môr

750g o Hen Datws

2 Genhinen

Hanner Sweden / Rwdan

2 Foronen

Dull

Yn gyntaf, paratowch y llysiau: pliciwch yr hen datws, y moron a’r hanner sweden/rwdan, a’u torri mewn sleisiau tenau, yna torrwch y cennin yn ddarnau 1cm.

Parthed y cig, gofynnwch y cigydd i dorri’r ysgwydd cig oen yn ddarnau, neu darniwch y cig eich hun â chyllell finiog. Trowch y popty ymlaen ar wres 180 gradd Selsiws.

Estynwch ddesgyl caserôl, a ffrïwch y darnau cig oen a’r cig moch mewn 25g o fenyn ar wres cymhedrol. Pan fydd y cig oen wedi dechrau brownio, ychwanegwch y blawd a chymysgwch yn dda gyda llwy bren.

Yna ychwanegwch y garlleg mân a ffrïwch ymhellach am funud. Ychwanegwch yr isgell (stoc) cig oen (a gymysgwyd eisioes mewn 125ml o ddŵr), y gwin gwyn, 2 ddeilen rhosmari a phupur, a gafewch i’r hylif ‘leihau’ am 5 munud.

Diffoddwch y gwres, a dechreuwch gyflwyno’r llysiau mewn haenau.

Dechreuwch gyda’r cennin…

Yna’r sweden / rwdan…

Yna’r moron… (hei, paid a galw fi’n moron!)

Yn olaf, ond nid leiaf, gosodwch y tatws ar yr haenen uchaf. Taenwch halen a phupur a dail rhosmari dros y potes, a’r 25g olaf o fenyn mewn darnau dros yr arwyneb.

Gosodwch y potes yn y popty am 45 munud – gyda ffoil neu bapur pobi ar ei ben.

Ymhen 45 munud, tynnwch y gorchudd, a gadewch i’r potes bobi ymhellach am hyd at hanner awr (neu’n hirach, yn dibynnu ar eich popty), nes fod y tatws yn lliw euraidd.

Pan fydd yn barod, estynwch lwy fawr, gan weini’r potes ar blât, a mwynhewch!

Cyhoeddwyd yn Bwyd, Cegin Lowri | Rhowch sylw

Cegin Lowri: Negroni Eirin

Roedd yr Eidal, yn amlwg, ar fy meddwl gryn dipyn dros y penwythnos gan mai fy nghoctel nos Wener diweddaraf oedd Negroni Eirin.

Mae gen i far bach yn y gegin sy’n llawn gwirodydd o fy nheithiau, cyfnod dathlu’r Nadolig, a hefyd o fod yn casglu ffrwythau ar gyfer creu jins lliw rhuddem adeg y cynhaeaf. Dyma’r ffrwythau a gasglais y llynedd…

Ynghyd â’r jin eirin tagu (sloe gin) dwi’n gwneud ers blynyddoedd, dyma fentro creu jin eirin (damson) ym mis Medi y llynedd hefyd. Dwi’n rhewi’r eirin am ddiwrnod, yna’n eu gosod mewn jar mawr gyda jin, a’i adael tan fis Rhagfyr. Mae eraill yn ychwanegu siwgwr, ond yn bersonol, mae hynny’n rhy felys i mi. Dwi wir yn hoffi’r blas chwerwfelys naturiol y gallaf ei baru yn syml â thonic.

Gyda hanner jar o’r jin eirin yn weddill ers Nadolig, nes i ystyried pa goctel allen i greu ar nos Wener ganol mis Mai, y bydde bach fy cyffrous na’r G&T arferol. Yr ateb; Negroni Eirin!

Mae’r clasur Eidalaidd hwn yn ffasiynol ers rhyw ddegawd bellach – darllenais amdano gyntaf yng ngholofn coctels (!) y San Francisco Chronicle tra’n ymweld â’r ddinas honno yn 2013. Denwyd fy chwilfrydedd gan y cyfuniad o Jin, Vermouth aperitif ‘Bitters’ a chwa o oren, ynghyd â’r rhybudd: mae un yn hen ddigon!

Bu’n rhaid i mi ei flasu, ac felly dyma’r Negroni cyntaf i mi ei yfed ym mar Art Deco gwesty Topof The Mark, San Francisco yn 2013.

Sôn am olygfa! Ac am flas hynod wahanol, nid anhebyg i ffisig neu sinamwn ar y profiad cyntaf, ond a ffeindiais yn ei grefu o bryd i’w gilydd. Darllenwch y blogbost cyfan am hynny yma.

Rai misoedd yn ddiweddarach, es i a fy chwiorydd â Mam am benwythnos i Torino yng Ngogledd yr Eidal, cartref gwirodydd chwerw fel Campari, Aperol, a Cynar. Yn naturiol, cawsom flas ar y Negroni yno hefyd!

Ac ym mis Gorffennaf y flwyddyn honno ges i’r Negroni gorau eto, yng nghwmni’r teulu ym Mwyty Mawddach, Llanelltyd, yn sawru’r machlud dros Gader Idris yn yr awyr agored, Bendigedig!

Ac y llynedd, ar achlysur pen- blwydd fy chwiorydd, es i â nhw i gartref ysbrydol y Negroni yn Llundain, sef Bar Termini yn Soho.

Dyma nhw… yn yfed Espresso Martinis! 😆

Ta waeth… nol at toc ar ôl 6 ar nos Wener, ‘amser Cwarantiti’, a chasglu’r cynhwysion at ei gilydd. Cofiwch, da chi, i bwyllo gyda’r Negroni. Mae un yn hen ddigon ar ddechrau’r noson… onibai bo chi ffansi dau!

Negroni Eirin

Cynhwysion

1 Mesur Jin Eirin (neu Jin Sych, os am Negroni clasurol)

1 Mesur Vermouth/Vermut Coch (Martini yw’r enwocaf ond ceir enwau eraill)

1 Mesur ‘Bitters’ Aperitif (Campari yw’r enwocaf, ond ceir enwau eraill)

Rhew

Cwrlen o Groen Oren

Dull

Estynwch wydr hardd – yn aml, gweinir Negroni mewn ‘tumbler’ gwydr – a gosodwch rew ynddo. Tywalltwch 1 mesur jin, 1 mesur Vermouth, ac 1 mesur Aperitif ‘ Bitters’ a chymysgwch â phren. Sylwer; ‘Stirred, not Shaken’! Yna gosodwch gwrlen croen oren ynddo. Yfwch, a mwynhewch – yn gymhedrol!

O.N. Wrth chwilota hen luniau, sylwais ar ddyddiad y blogbost ‘Merched y Ddinas yn Torino’. Union 7 mlynedd i wythnos dwethaf ❤️

Cyhoeddwyd yn Bwyd, Cegin Lowri, Tafarn/ Bar, Uncategorized | Rhowch sylw