Y Dinesydd: Bwytai Merch y Ddinas – Embassy Café, Cathays

Y Dinesydd Mawrth 2017Adolygiad Embassy Cafe

Cyhoeddwyd yn Adolygiad, Bwyd, Caffi, Caffis Cymru, Y Dinesydd | Rhowch sylw

Adolygiad Theatr: Yfory (Theatr Bara Caws)

fullsizerender-34

Lai na phum munud i fewn i’r ddrama Yfory (Theatr Bara Caws), fe wyddwn i un peth yn sicr;  y bydden i eisiau ei gwylio hi eilwaith –  ac eto, ac eto, o bosib. O’r eiliad gamodd Dewi Rhys Williams ar lwyfan, fe nhrywanwyd gan sylweddoliad ; dyma ddrama gyfredol, sy’n ddifyr a dadleuol, sy’n gwbl berthnasol i bawb.

Wrth ei gwylio, fe ysais am ddramau eraill o’r fath i’n cadw ar flaenau ein traed. Ond prin yw’r gweithiau hynny sydd wir yn herio’r drefn, a’n gadael yn gegrwth drachefn.

Wedi cipio gwobrau lu am y cynhyrchaid Garw, am Streic y Glowyr, yn 2015, bu Siôn Eirian yn gweithio’n ddiwyd ar ddrama wleidyddol fyddai’n craffu ar ein cyfnod ni. Rhodd, mewn ffordd, ydoedd Brexit, a’r daeargrynfeydd sydd megis dechrau dirgrynnu ers hynny, i’r awdur. Mae’n stori, meddai ef, y mae e’n ysu i’w rannu, ers blynyddoedd, ac o’r diwedd dyma hi.

rhodri-evan%2caled-bidder%2c-dewi-wyn-williams%2c-caryl-morgan

Mae’r  ddrama yn agor mewn fflat chwaethus â golygfa o Fae Caerdydd, â darlun ganolog  sy’n adleisio’r Sgrech gan Edvard Munch. Ar fin gadael y mae’r Aelod Cynulliad, Gwyn (Dewi Rhys Williams), sydd hefyd yn arweinydd Plaid Cymru. Dychwela i’r llwyfan ar ddechrau’r ail act, yn ysu i gael gafael yn ei gariad. Ond gwell gan hithau, Ellie (Caryl Morgan), ei holi fe’n dwll am ei daith ddiweddar yntau i Norwy. Daw’n amlwg mai ei gynghorydd arbennig ef yw hi, sydd â’i huchelgais gwleidyddol ei hun; yn sgil cyflafan Brexit, mae’r byd  en ei waered, yn rhyngwladol, ac yma yng Nghymru. Yn yr oriau a fu, collodd Llafur eu harweinydd; cyfle perffaith i gamu i’r gwagle. Cyfle perffaith, yn ôl Ellie, i rwygo’r llyfr rheolau, a chynnig dêl chwyldroadol i Gymru…

Gyda’r pâr yn gytûn, daw ymwelwyr annisgwyl i darfu ar gynlluniau’r ddau; Kelvin George (Rhodri Evan) o’r Blaid Lafur, sy’n byrlymu o hyder, a Trystan (Aled Bidder) – mab Gwyn –sy’n llawn pryder.

aled-bidder%2c-caryl-morgan%2c-dewi-wyn-williams-3

Nid cyd-ddigwyddiad mo ymweliad y naill, na’r llall, ac mae’r sgil-effeithiau i bawb yn bellgyrhaeddol. Sut ‘yfory’ fydd i Gymru wedi noson o’r fath, yn sgil datguddiadau di-droi ’nol?

Un rheswm i ddychwelyd i weld Yfory sawl gwaith yw i sawru corwynt o sgript gan Siôn Eirian. Caiff y geiriau eu saethu fel bwled o wn, gan olygu i mi stryffaglu, ar adegau, i ddal fyny. Mae’r egni a greir yn hynod gyffrous a sylwedd y dadlau deallus yn gyfareddol. O am newyddiaduraeth a thrafodaeth gyson o’r fath, i ni gael arfer â mwy o hyn yng Nghymru.

Mae’r ddadl a gyflwynir gan yr Ellie angerddol, yn herio’r status quo gwleidyddol. Yn sgil ffrae Ysgol Llangennech, bydd nifer yn gwaredu, ond eraill yn deall ei phwynt. Ond nid yn unig y mae’r ddrama yn herio gwleidyddiaeth Cymru, ond hefyd un o ffigurau mwyaf y theatr Gymraeg. Dyma ddrama sydd ar dân i chwalu shibolethau, ac mae’r canlyniad yn werth ei brofi.

Mae perfformiadau’r pedwar yn gafael o’r cychwyn, a’r cymeriadau’n grwn ac aml-haenog. Ceir diafol ym mhob un, ond hefyd angel yn ogystal; mae modd uniaethu â phenbleth pawb. Fel gwylwraig fenywaidd, mae’n bleser pur gwylio Ellie yn saernïo, a darbwyllo â’i ddadl graff. Arwres o sylwedd, sy’n hyderus ei hunaniaeth, sy’n gwrthod celu’i phŵer benywaidd. Dyma rodd yn wir o ran i Caryl Morgan sy’n mynd i’r afael â’r fenyw gyflawn hon mewn steil.

Mewn drama lai, hi Ellie fyddai gryfaf, a’r dynion o’i chwmpas yn ffyliaid, ond ni cheir ystrydeb o’r fath yn Yfory. Mae Dewi Rhys Williams yn bleser i’w wylio, yn cydbwyso gravitas â greddf comig craff. Wrth ymyrafael â’i gydwybod, gwelwn feddwl Gwyn yn troi, ac fe rannwn yn ei rwystredigaeth ef.

rhodri-evan%2c-dewi-wyn-williams-3

Er mai’r actor Aled Bidder sy’ leiaf profiadol o blith y pedwar, mae’r Trystan trwstan yn ennyn cryn empathi. Mae Rhodri Evan, fel arfer, yn ein cadw ar flaenau ein seddau, gyda’i egni unigryw ef. Er yn sarff, datgela Kelvin wreiddiau dwfn i’w ddaliadau, gan gynnig drych i’w hen ffrind coleg, Gwyn.

Cawn ein harwain ar gyfeiliorn gan ystumiau’r actorion, a chyfarwyddwraig sydd ar y blaen ar bob troad – Betsan Llwyd. Awgrymir nifer o lwybrau yn ystod y gêm chess theatrig hwn, ac mae’n bleser i ‘golli’ i feistres o’r radd flaenaf.

Yn bresennol yn y dorf ar y noson agoriadol oedd nifer fawr o ffigurau mawrion, fel gwleidyddion ac academyddion. Cafwyd noson Gŵyl Ddewi ddinesig o fri, a esgorodd ar seiswn drafod drydanol. Ond peidied, da chi, ag ystyried Yfory yn ddrama i’r ‘deallusion’ yn unig. Mae’r cynhyrchiad dynol hwn yn cydymdeimlo’n fawr ag amheuon a phryderon y ‘dyn cyffredin’; cydbwysir ffyrdd gwahanol o ystyried y ‘gymuned Gymraeg’, er mwyn cyflwyno Cymru sy’n decach i bawb. Nid maniffesto mohoni, ond cyfle i wyntyllu – mewn ffordd llawer gwell na Pawb â’i Farn.

Mae na wacter anferthol yn y Gymru gyfoes sydd ohoni, nid yn unig yn wleidyddol ond hefyd yn ymennyddol. Fel manna o’r nefoedd, mae Yfory yn cynnig mwy na briwsion – dyma ddrama o sylwedd, i’w sawru.

Mae drama Yfory gan Theatr Bara Caws yn parhau ar ei thaith genedlaethol tan y 25ain o Fawrth. Cliciwch yma am ragor o wybodaeth.

Cyhoeddwyd yn Adolygiad, Theatr | Rhowch sylw

Adolygiad Theatr: Macbeth (Theatr Genedlaethol Cymru)

fullsizerender-33

Bu bron i hoffrennydd yr heddlu darfu ar lwyfaniad Theatr Genedlaethol Cymru o Macbeth yng Nghastell Caerffili yr wythnos hon. Ond cyfrannu at naws y noson wnaeth gwasanaeth Heddlu De Cymru, a’r cyd-ddigwyddiad, a amserwyd i’r dim . Ar y pryd, roedd Macbeth (Richard Lynch) yn ei lordio hi o amgylch Porthdy Mewnol y Dwyrain – dan gochl neuadd Castell Inverness. Fe ddisgleiriodd o flaen y dorf,  yn Tony Montana o Macbeth, wedi gwireddu’i holl freuddwydion gwrach.

Ag yntau newydd esgyn yr orsedd, ’rol lladd y Brenin Duncan (Llion Williams) mewn gwaed oer, roedd y cyrch uwchlaw yn addas i’r achlysur . Ni fyddwn i wedi synnu i weld llong awyr Scarface  uwchben, ag arni’r geiriau meddwol  ‘The World is Yours’…

macbeth

Rhaid oedd aros tan yr olygfa ail-act hon i weld y prif actor yn perchnogi’r llwyfan. Does dim bai ar Richard Lynch, yr actor lleol, am hyn; tan hynny, yn wir, mae’r cymeriad yn  dipyn o lipryn llwyd. Mae’r dyn ei hun, ar ddechrau’r sioe yn ryfelwr anrhydeddus; ond fe bendilia am hir, ar ôl cwrdd â thair gwrach (Ffion Dafis, Gwenllian Higginson, Siôn Eifion), sy’n rhannu sawl proffwydoliaeth ag ef.

banquo

Crea’i gyfaill,  y Banquo (Gareth John Bale) lawn cydwybod, fwy o argraff ar ddechrau’r sioe, cyn y cipia’i wraig (Ffion Dafis)  y sylw – a theitl y ddrama – o grafangau’i gŵr. Ond yn sgil brad Macbeth – wrth iddo gydnabod ei chwant  – dilynwn stori afaelgar dros ben; un sy’n ’run mor berthnasol i’n gwleidyddiaeth gyfoes ni, ac sy’n sail i gyfresi fel Game of Thrones a House of Cards.

Er i’r ffasiwn am theatr ymdrochol, safle-benodol ddistewi ers tro, profiad gwych oedd cael myned Castell Caerffili liw nos, i sawru blas o arswyd go iawn.  Cyrhaeddais  ar garlam, a’m gwynt yn fy nwrn, trwy’r porth, â neb o nghwmpas. O nunlle, daeth tywysydd mud a charpiog i’m croesawu, a’m hanner dychryn – a ngadael a gwên. O’r eiliad honno, fe gredais i mi gael fy nanfon yn ôl mewn hanes; a serch y rhybudd i wisgo’n gynnes, profais sawl ias oer lawr fy nghefn.

img_1556

Fe’m swynwyd gan gyfieithiad y diweddar Gwyn Thomas, a lifai’n naturiol, a dealladwy dros ben. Ac er i ugain mlynedd basio ers i mi astudio’r testun gwreiddiol, ro’n i’n llawn cynnwrf a chwilfrydedd i glywed ambell linell; ‘Dwbwl dwbwl poen a thrwbl, llosga dân a berwa’r cwbl…’. yn eu plith.  Hyderaf yr af ati i ddysgu swyn y gwrachod ar gof, i’w hymadrodd mewn acen ‘Craca Hyll’!

macbeth-gwrachod

Ond nid pawb oedd yn glir yn ystod y sioe, wrth i’r actorion droi eu cefnau ar y dorf yn gyson. A galla i gredu fod y sgript yn rhodd i rai actorion Gogleddol y cast; ond yn eu brwdfrydedd i dylino’r perlau llên ar hast, fe nryswyd,  a’m dadrithiwyd braidd. Rhaid canmol yngangu eglur a hamddenol Gareth John Bale, a gyflwynodd gravitas i actiau cynta’r sioe. Cipiodd Ffion Dafis hefyd fy sylw i gyd, wrth i Mrs M dra-arglwyddiaethu ar ei gŵr.  Cafwyd fflach o amwysedd ganddi hi, wrth drafod y plentyn a aned iddi, a led-awgrymodd wreiddiau cymhleth i’w dyheadau duon hi.

lady-macbeth

Carais eiliad yr aduniad rhwng y rhyfelwr a’i wraig, a agrymodd lawer o ryw a thân gwyllt. Ond diflannodd yr elfen honno wrth i uchelgais y naill a’r llall rwygo’u huniad a diffodd eu fflam.  Gydag actorion mor ysgubol a Ffion Dafis a Richard Lynch, hoffwn weld rhagor o anogaeth i gemeg naturiol y ddau Macbeth; er yn ddau unigolyn,  maent yn rhannu’r un ffawd, ac mae teitl y ddrama yn perthyn i’r ddau.

Cryfhau wnaeth Macbeth – mewn statws a grym – nes y mynodd y prif actor ein sylw ni i gyd. Ond hefyd yn ei wendid, mae modd cydymdeimlo ag ef, a dymunwn iddo faddeuant o fath.  Roedd olygfa’r ddagr anweledig yn gwbl gaboledig – a pherfformiad Richard Lynch yn hollol hypnotig .

macbeth-theatr-genedlaethol-cymru

Does dim dianc rhag y ffaith fod hon yn ddrama faith, ac mae’r llwyfaniad yn ffyddlon iawn i’r testun gwreiddiol. Bu’r symud o stafell i stafell yn fendith yn wir i gynulleidfa theatr gyfoes Gymraeg – ynghyd â’r ysbaid i dorri syched.  Bu manylion fel y gwisgoedd moethus, a’r goleuo tan gamp yn falm yn ogystal   – ynghyd â’r gerddoriaeth gerddorfaol gyfareddol. A chafwyd digon o gyfleoedd i archwilio’r goruwchnaturiol,  i gadw’r dorf ar flaenau eu traed. O’r ‘mellt a tharannau’, i weryru meirch a chrawcian brain, a coup de théâtre i’ch gadael yn gegrwth cyn troi am adre!

Perthynai statws i bob rhan o’r cynhyrchiad hwn, sy’ wirioneddol werth ei weld. Mae’n deyrnged o fri i’r diweddar Gwyn Thomas, ac yn dechre gwych i’r Theatr Gymraeg yn 2017.

Mae llwyfaniad Theatr Genedlaethol Cymru, Macbeth, yn parhau yng Nghastell Caerffili tan Chwefror 18ed, 2017; yn ogystal, ceir darllediad byw o’r cynhyrchiad hwn mewn sinemau ledled Cymru ar y 14eg o Chwefror, 2017. Cliciwch yma am ragor o fanylion.

Cyhoeddwyd yn Adolygiad, Uncategorized | Rhowch sylw

Y Dinesydd: Bwytai Merch y Ddinas – Curado Bar

fullsizerender-23

adolygiad-curado-bar

fullsizerender-24

 

fullsizerender-29

fullsizerender-30

fullsizerender-32

fullsizerender-26

img_1473

fullsizerender-28

Cyhoeddwyd yn Adolygiad, Canllaw Bach Caerdydd, Tafarn/ Bar, Y Dinesydd | Rhowch sylw

Adolygiad Theatr: My Body Welsh (Invertigo Theatre / Pontio / The Conker Group)

my-body-welsh

Dylai My Body Welsh ddod â rhybudd iechyd; gall arwain at bendro i rai. Dyna’n sicr oedd fy ymateb innau, a nghyfaill mynwesol , yng nghanolfan gelf Chapter noson o’r blaen. Ond tra ches innau fy nharo gan gynnwrf mawr, aeth fy nghyfaill i deimlo’n swp sâl. Cerddodd o ’na, heb droi ’nol, ond ges i decst ganddo wedyn; ‘… un o’r pethe gwaetha dwi erioed di gweld!’.

Tydy pawb, mae’n wir i ddweud, ddim yn gwirioni ‘run fath – a diolch byth am hynny. I mi, mae darn o gelf sy’n denu adwaith amrywiol yn llwyddiant digamsyniol!

Felly sut ar y ddaear llwyddodd My Body Welsh i ennyn dau ymateb hollol wahanol?  Ar yr arwyneb, mae’n ddrama ddirgelwch sy’n dilyn stori am sgerbwd, a ganfyddir yn Llanfair PG. Hawlia’r hanes y penawdau yn y rhacsyn papur lleol, gan ddadorchuddio rhwyg hanesyddol rhwng dau deulu. Mae gan y ffermwyr, Jones a Davis, hawl ar ffynnon hynafol  lle ffeindiwyd y sgerbwd di-enw. Ond pa un o’r ddau sy’n gyfiawn? A phwy sy’n gorwedd yn gelain? A beth sydd â wnelo hyn oll â chwedloniaeth Cymru?

O hanes Gelert i Garadog, Ceridwen y wrach a chromlechi di-ri, awn ‘rownd Sir Fôn’ go-iawn i gyrraedd at y gwir. Ond mewn cyfnod o ôl-wirionedd, a newyddion ffug, ai tŷ ar y tywod yw’r hanes hwn – ynghyd â’n hunaniaeth ni?

Adroddir y cyfan gan lanc ysgol, a’i wynt yn ei ddwrn,  sy’n chwyrligwgan o berfformiad un-dyn. Steffan Donelly sy’n chwarae’r bachgen, sy’n ysu am antur, a dihangfa o’i bentref di-nod. Ond tra’r aiff yntau ar gyfeiliorn, gan wynebu peryglon, fe gawn ninnau’n goleuo’n glir. Erbyn y diwedd, daw Brexit ac Ysbadadden Bencawr  ynghyd i wneud synnwyr mewn byd-ben i waered.

Mae’r cynhyrchiad  aml-haenog , dwy-ieithog gan Invertigo Theatre (Y Tŵr) –  cwmni cysylltiol newyd Pontio – yn  hynod amserol, ac yn gadael argraff ddofn. Mae’r egni a gynhyrchir yn heintus dros ben, ond teg yw dweud,  mae gofyn canolbwyntio’n llwyr. Yn wir, mae gofyn cyfrannu, yn achos seinlun y sioe, a gofnodir ac a ddarlledir yn fyw o’n blaenau. Dan arweiniad hynod hoffus a charistmataidd Donnelly, recordiwyd curo dwylo, sgrech filain a llafarganu gan yr artist sain Jordan Mallory-Skinner (sy’n hollbresennol ar lwyfan). Mae’n brofiad diddorol, adleisiol dros ben, sy’n ategu at brofiad theatrig arbennig.

Teg dweud aeth rhai dyddiau wrth i mi gasglu nheimladau, ond dwi’n gadarn o blaid y cynhyrchiad. Mi fedra i gydymdeimlo â nghyfaill, fodd bynnag, a flinodd yn fuan a’r darn.  Rhaid bod yn ddisgybledig â chynhyrchiad o’r fatho ran y gwylio, a’r cyfarwyddo (gan Tara Robinson o The Conker Group).  O’m rhan i, dyma theatr sy’n herio go iawn – ond nid yw hynny bob tro at ddant pawb.

Mae My Body Welsh (Invertigo Theatre / Pontio / The Conker Group) ar daith o amgylch Cymru tan Ionawr 28ain, 2017. Cliciwch yma am ragor o wybodaeth.

Cyhoeddwyd yn Adolygiad, Theatr, Uncategorized | Rhowch sylw

Red Handed Magazine: Adolygiad The Long House, St Nicholas Review

fullsizerender-14fullsizerender-16

img_2234

img_2220

img_2222

img_2235

img_2228

img_2232

Cyhoeddwyd yn Adolygiad, Canllaw Bach Caerdydd, Red Handed Magazine | Rhowch sylw

Cylchgrawn Barn: Artes Mundi Bedwyr

fullsizerender-17fullsizerender-18fullsizerender-19fullsizerender-20fullsizerender-21fullsizerender-22

Cyhoeddwyd yn Canllaw Bach Caerdydd, Celf, Cylchgrawn Barn | Rhowch sylw